Tenzilat Konkordatosu ve İndirim Oranı
Tenzilat konkordatosu, alacaklıdan doğrudan anapara indirimi istenen yapıdır. Doğal olarak en çok direnç gören ve en dikkatli kurgulanması gereken proje türüdür.
Nedir?
Tenzilat (yüzde) konkordatosunda borcun belirli bir oranından vazgeçilir; kalan kısım ödenir. Örneğin borcun %40’ı silinir, %60’ı belirlenen vadelerde ödenir.
En yaygın yanılgı: “%50 kuralı”
Uygulamada sıkça duyulan “borcun en az yarısı ödenmeli” ifadesi artık geçerli değildir.
2018 öncesi mevzuatta böyle bir asgari oran vardı. 7101 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikle bu şart kaldırılmıştır.
Bugün İİK m. 305’te aranan ölçütler farklıdır:
- Teklif edilen tutarın, borçlunun iflası hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olması
- Teklif edilen tutarın, borçlunun kaynaklarıyla orantılı olması
Yani sabit bir yüzde yoktur. Belirleyici olan, iflasa kıyasla avantaj ve kaynaklarla orantılılıktır.
Bu, hem borçlu hem alacaklı için önemli bir bilgidir: Borçlu %30’luk bir teklifle de tasdik alabilir (kaynakları gerçekten bu kadarsa); buna karşılık %70’lik bir teklif, kaynaklar daha fazlasına imkân veriyorsa reddedilebilir.
İndirim oranı nasıl belirlenmeli?
Oran keyfî seçilemez; iki hesabın kesişiminde bulunur.
Hesap 1: İflas senaryosu (alt sınır)
Alacaklının iflasta eline geçecek tutar, teklifinizin alt sınırıdır. Bunun altında bir teklif tasdik edilmez.
Hesaplanması gerekenler: - Malvarlığının tasfiye değeri (piyasa değeri değil — iflas satışlarındaki iskonto dikkate alınmalı) - Rehinli alacakların tutarı (bunlar önce ödenir) - İmtiyazlı alacaklar (İİK m. 206 birinci sıra: işçi alacakları) - Kamu alacakları - Tasfiye masrafları - Kalan tutarın adi alacaklılara bölünmesi
Uygulamada bu hesap, adi alacaklıya düşen payın şaşırtıcı derecede düşük olduğunu gösterir. Bu, tenzilat teklifinizin gücüdür.
Hesap 2: Kaynak kapasitesi (üst sınır ve orantılılık)
Borçlunun gerçekçi olarak ödeyebileceği tutar. Kaynaklar: - İşletme faaliyetinden beklenen nakit akışı - Faaliyet dışı varlık satışları - Sermaye artırımı - Ortak veya üçüncü kişi katkısı - Alacak tahsilatları
Kritik uyarı: Kaynaklar daha fazlasına imkân veriyorken düşük teklif sunmak, “kaynaklarla orantısızlık” gerekçesiyle ret sebebidir. Yani indirim oranını gereğinden düşük tutmak da risktir.
Kaynaklarla orantılılık nasıl ispatlanır?
Bu, tenzilat projelerinin en zor kısmıdır. İspat için hazırlanması gerekenler:
1. Bağımsız değerleme raporu Malvarlığının gerçek değeri. Tasfiye değeri ile devam eden işletme değeri ayrı ayrı gösterilmeli.
2. Nakit akışı projeksiyonu 3-5 yıllık, varsayımları açıkça yazılmış, sektör verileriyle desteklenmiş.
3. Karşılaştırma tablosu Proje senaryosu ile iflas senaryosunda alacaklıların eline geçecek tutarın kalem kalem karşılaştırması.
4. Varsayım gerekçelendirmesi Ciro artışı, tahsilat oranı, maliyet yapısı gibi varsayımların neden gerçekçi olduğu.
5. Faaliyet dışı varlıkların tespiti Satılabilir ama satılmayan varlık varsa, mahkeme “neden satmıyorsun?” diye soracaktır. Bu soruya baştan cevap verilmelidir.
Alacaklı gruplarına farklı oran uygulanabilir mi?
Bu, uygulamada sık sorulan bir sorudur. Kanun bazı alacaklıları özel rejime tabi tutar:
- İİK m. 206 birinci sıra imtiyazlı alacaklar (işçi alacakları) — Tam ödenmesinin teminat altına alınması tasdik şartıdır
- Rehinli alacaklar — Rehnin kıymetini karşılayan miktar bakımından özel rejim; ayrıca İİK m. 308/h yapılandırma yolu
- Kamu alacakları — 6183 sayılı Kanun kapsamındaki alacaklar bakımından özel hüküm
Bu nedenle tenzilat, pratikte esas olarak adi alacaklılar üzerinde uygulanır. Proje kurgulanırken bu ayrım baştan yapılmalıdır; aksi hâlde tasdik aşamasında proje çökmesi yaşanır.
Alacaklı açısından: teklif makul mü?
Size bir tenzilat teklifi geldiğinde yapmanız gereken hesap:
Teklif edilen tutar ile iflasta beklenen payınız.
İkincisini hesaplarken: - Borçlunun bilinen malvarlığı ve tahmini tasfiye değeri - Sizden önce ödenecek rehinli, imtiyazlı ve kamu alacakları - Tasfiye masrafları ve süresi
dikkate alınmalıdır. Çoğu dosyada adi alacaklıya iflastan düşen pay çok düşüktür; bu, makul bir tenzilat teklifini kabul etmeyi rasyonel kılabilir.
Ancak sorgulamanız gereken noktalar da vardır: - Değerleme raporu bağımsız mı, güncel mi? - Faaliyet dışı satılabilir varlık gizlenmiş mi? - Ortaklardan kaynak katkısı öngörülmüş mü? Öngörülmediyse neden? - Konkordato öncesi dönemde şüpheli mal çıkışı var mı? (Tasarrufun iptali)
Sıkça Sorulan Sorular
Tenzilat oranının yasal bir üst sınırı var mı? Hayır. 2018’de kalkan “%50 ödeme” şartı yerine kaynaklarla orantılılık ve iflasa kıyasla avantaj ölçütleri geçmiştir.
Çok yüksek indirim isteyen proje kabul edilir mi? Alacaklı çoğunluğu kabul etse dahi mahkeme, kaynaklarla orantılılık yönünden re’sen denetler ve reddedebilir.
İndirimden sonra kalan kısım için faiz istenebilir mi? Projede düzenlenir; mühlet süresince adi alacaklara faiz işlemez, tasdik sonrası dönem projeye göre belirlenir.