Karma Konkordato Nedir? Vade ve Tenzilatın Birlikte Uygulanması
Uygulamada tasdik edilen projelerin büyük çoğunluğu ne saf vade ne saf tenzilat konkordatosudur. Gerçek hayattaki dosyalar karma yapıdadır: bir kısım indirim, bir kısım vade.
Sebebi basittir: Saf vade çoğu şirket için yeterli olmaz, saf tenzilat ise alacaklı direncine takılır.
Karma yapının mantığı
Karma konkordatoda hem indirim hem vade birlikte teklif edilir. Örnek: Borcun %30’u silinir, kalan %70’i beş yılda ödenir.
Bu yapının avantajı esnekliktir: İki kaldıraç birlikte kullanılarak, hem şirketin ödeme kapasitesine hem alacaklının kabul eşiğine uyan bir nokta bulunabilir.
Kurgulama sırası
Karma bir proje sıfırdan “şu kadar indirim, şu kadar vade” diye kurulmaz. Doğru sıralama şudur:
Adım 1: Ödeme kapasitesini hesaplayın
3-5 yıllık gerçekçi nakit akışı projeksiyonu çıkarın. Sorulacak soru: “Faaliyetten ve varlık satışından toplam ne kadar kaynak yaratabilirim?”
Adım 2: Zorunlu ödemeleri ayırın
Bu kalemler indirim ve uzun vadeye konu edilemez veya özel rejime tabidir: - İİK m. 206 birinci sıra imtiyazlı alacaklar (işçi alacakları) — Tam ödenmesinin teminat altına alınması tasdik şartıdır - Rehinli alacaklar — Rehnin kıymetini karşılayan kısım; ayrıca İİK m. 308/h yolu - Kamu alacakları — Özel hükümlere tabi - Komiser izniyle mühlet içinde doğan borçlar — Konkordato şartlarına tabi değildir - Yargılama giderleri ve nispî karar/ilâm harcı (depo edilmesi tasdik şartı)
Adım 3: Adi alacaklılara kalan kaynağı belirleyin
Adım 1’deki toplam kaynaktan Adım 2’deki zorunlu ödemeleri düşün. Kalan tutar, adi alacaklılara ayrılabilecek kaynaktır.
Adım 4: Oranı ve vadeyi hesaplayın
Kalan kaynağı, adi alacak toplamına bölerek ödeme oranını bulun. Sonra bu tutarın hangi vadeyle ödenebileceğini nakit akışına göre belirleyin.
Adım 5: İflas senaryosuyla karşılaştırın
Bulduğunuz oran, alacaklının iflasta alacağından yüksek mi? Değilse tasdik edilmez; kaynak yaratma yollarını (varlık satışı, sermaye artırımı, ortak katkısı) yeniden değerlendirmek gerekir.
Adım 6: Kritik alacaklılarla ön müzakere
Nisap hesabında belirleyici olacak büyük alacaklılarla projeyi resmen sunmadan önce görüşün. Bu, en çok atlanan ve en çok fark yaratan adımdır.
Alacaklı gruplarına farklı muamele
Karma projelerde sık sorulan soru: Tüm adi alacaklılara aynı oran uygulanmak zorunda mı?
Kanunen imtiyazlı, rehinli ve kamu alacakları farklı rejime tabidir. Adi alacaklılar arasında farklılaştırma yapılması ise dikkatle değerlendirilmelidir: Eşit konumdaki alacaklılara farklı muamele, tasdik aşamasında itiraz konusu olur ve projenin reddine yol açabilir.
Bununla birlikte, küçük alacaklıların tam ödenmesi gibi uygulamalar (idari kolaylık ve nisap yönetimi amacıyla) projelerde görülebilmektedir. Bu tür farklılaştırmaların gerekçelendirilmesi gerekir.
En sık yapılan üç hata
1. Ödemesiz dönemi uzun tutmak “İlk iki yıl ödeme yok” yapısı, alacaklıda güven kaybı yaratır ve orantılılık itirazını güçlendirir. Sembolik dahi olsa erken ödeme, projenin ciddiyetini gösterir.
2. Ödemeleri sona yığmak Yıllara göre artan ödeme planı (ilk yıllar az, son yıllar çok), gerçekçi olmadığı sürece kabul görmez. Şirket üçüncü yılda ödeyemediğini beşinci yılda nasıl ödeyecek?
3. Faiz sorununu görmezden gelmek Faizsiz uzun vade, reel olarak gizli bir tenzilattır. Yargı bu tabloyu “kaynaklarla orantısız” bulabilmektedir. Projede bu konunun ele alınması gerekir.
Örnek yapı
Alacak grubu
Uygulama
İşçi alacakları (imtiyazlı)
%100, teminatlı, tasdik sonrası kısa vadede
Kamu alacakları
Özel rejime göre
Rehinli alacaklar
İİK 308/h kapsamında ayrıca yapılandırma
Komiser izinli borçlar
Konkordato dışı, vadesinde
Adi alacaklar
%65, ilk 6 ay ödemesiz, 4 yılda çeyrek dönemsel taksitler (ilk 2 yıl %40, son 2 yıl %25)
Bu tabloya benzer bir yapı, hem kanuni zorunluluklara uyar hem alacaklıya öngörülebilirlik verir.
Alacaklı açısından karma projeyi okumak
Karma bir proje elinize geldiğinde kontrol listesi:
- ☐ Hangi gruptayım? (Adi / rehinli / imtiyazlı)
- ☐ Bana uygulanan oran ve vade ne?
- ☐ Aynı gruptaki diğer alacaklılarla eşit muamele var mı?
- ☐ İflas senaryosunda payım ne olurdu? (Karşılaştırma tablosunu inceleyin)
- ☐ Ödemesiz dönem ne kadar? Ödemeler sona mı yığılmış?
- ☐ Kaynaklar gerçekçi mi? Faaliyet dışı satılabilir varlık gizlenmiş mi?
- ☐ Ortaklardan kaynak katkısı var mı?
- ☐ Teminat veya güvence öngörülmüş mü?
- ☐ Oyum nisapta belirleyici mi?
Son madde stratejik önemdedir: Büyük alacaklıysanız oyunuz tutar nisabını etkileyebilir ve bu, müzakerede pazarlık gücünüzdür.
Sıkça Sorulan Sorular
Karma konkordato kanunda ayrıca düzenlenmiş mi? Kanun vade ve tenzilat imkânını tanır; ikisinin birlikte uygulanması uygulamada gelişmiş bir yapıdır.
Proje müzakere sırasında değiştirilebilir mi? Evet. Ön proje, komiser ve alacaklılarla müzakere edilerek revize edilebilir; nihai hâli oylamaya sunulur.
İndirim mi vade mi daha kolay kabul edilir? Vade, alacaklı açısından anapara kaybı doğurmadığı için genellikle daha kolay kabul edilir. Bu nedenle önce vade kaldıracını sonuna kadar kullanmak, sonra asgari indirimi eklemek daha akılcıdır.