Sermaye Şirketlerinin Uzlaşma Yoluyla Yeniden Yapılandırılması
İcra ve İflas Kanunu’nda konkordato dışında bir yeniden yapılandırma yolu daha vardır ve uygulamada nadiren kullanıldığı için çoğunlukla gözden kaçar: uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma. İİK m. 309/m ve devamında düzenlenmiştir.
Temel mantık: önce anlaş, sonra mahkemeye git
Konkordato ile arasındaki en büyük fark, sıralamadır:
Konkordato: Mahkemeye başvurulur → mühlet alınır → alacaklılarla müzakere edilir → oylanır → tasdik edilir.
Uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma: Alacaklılarla önceden müzakere edilip proje üzerinde anlaşma sağlanır → sonra mahkemeye tasdik için başvurulur.
Yani bu yolda mahkeme, kurulmuş bir uzlaşmayı onaylar; sıfırdan bir müzakere sürecini yönetmez.
Kimler yararlanabilir?
Düzenleme, sermaye şirketleri ve kooperatifler için öngörülmüştür. Bu, konkordatodan önemli bir kapsam farkıdır:
Konkordato
Uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma
Kapsam
Her borçlu (gerçek kişi dahil)
Sermaye şirketleri ve kooperatifler
Sıralama
Mahkeme → müzakere
Müzakere → mahkeme
Mühlet
Geçici + kesin mühlet
Farklı bir koruma rejimi
Komiser
Konkordato komiseri atanır
Farklı organ yapısı
Yeniden yapılandırma projesi
Projede, borçların hangi koşullarla yapılandırılacağı gösterilir. Konkordato projesine benzer biçimde:
- Alacaklı gruplarına göre ödeme oran ve vadeleri
- Kaynaklar (işletme geliri, varlık satışı, sermaye artırımı, dış kaynak)
- Yapılandırma sonrası öngörülen mali tablolar
- Uygulama takvimi ve izleme mekanizması
yer alır.
Ayrıca projede; sermaye artırımı, borçların sermayeye dönüştürülmesi (borç-sermaye takası), varlık satışı, faaliyet yapısında değişiklik gibi yeniden yapılandırma araçları öngörülebilir.
Neden az kullanılıyor?
Uygulamada bu yolun tercih edilmemesinin pratik sebepleri:
1. Ön anlaşma zorluğu Alacaklılarla mahkeme koruması olmadan anlaşma sağlamak çok zordur. Mühlet olmadığı için icra baskısı sürer; bu, müzakere zeminini bozar.
2. Konkordatonun sağladığı koruma Konkordatoda geçici mühlet başvuruyla birlikte gelir ve takipler durur. Bu koruma, borçlu için hayati değerdedir.
3. Uygulama alışkanlığı Yargı ve uygulama, 2018 sonrası konkordato üzerine yoğunlaşmıştır; bu yolun içtihadı sınırlıdır.
4. Kapsam darlığı Yalnızca sermaye şirketleri ve kooperatifler yararlanabilir.
Ne zaman değerlendirilmeli?
Buna rağmen bu yolun anlamlı olabileceği tablolar vardır:
Uygun olabileceği durumlar: - Alacaklı sayısı az ve büyük ölçüde kurumsal (bankalar, birkaç büyük tedarikçi) - Alacaklılarla güven ilişkisi korunmuş - Tarafların çoğu anlaşmaya hazır ve müzakere zemini mevcut - Konkordatonun getireceği kamuya açık ilan ve itibar etkisinden kaçınmak isteniyor - Süreci hızlı kapatmak öncelikli
Son maddedeki itibar boyutu önemlidir: Konkordato ilanı kamuya açıktır ve ticari itibarı doğrudan etkiler. Önceden anlaşılmış bir yapılandırma, bu etkiyi sınırlayabilir.
Uygun olmadığı durumlar: - Alacaklı sayısı çok ve dağınık - Acil icra baskısı var (mühlet korumasına ihtiyaç var) - Alacaklılarla güven tükenmiş - Şirket sermaye şirketi/kooperatif değil
Pratik yol haritası
Bu yolu değerlendiriyorsanız:
- Alacaklı haritası çıkarın — Sayı, tutar, tür, teminat durumu
- Kritik alacaklıları belirleyin — Anlaşma sağlanması zorunlu olanlar (bankalar, ana tedarikçiler)
- Ön görüşmeleri gizlilik anlaşmasıyla yürütün
- Projeyi mali müşavir ve avukatla birlikte kurgulayın
- Bağımsız değerleme ve fizibilite hazırlayın
- Ön anlaşmaları yazılı hâle getirin
- Mahkemeye başvurun
İkinci madde belirleyicidir: Alacaklıların büyük çoğunluğu kurumsalsa ve sayı yönetilebilirse bu yol gerçekçidir; aksi hâlde konkordato daha uygun olacaktır.
Konkordatoya geçiş
Uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma girişimi sonuç vermezse, konkordato yolu kapanmaz. Ancak bu süre içinde geçen zaman ve artan borç yükü hesaba katılmalıdır. Bu nedenle iki yol arasındaki tercih, erken ve gerçekçi bir değerlendirmeyle yapılmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu yolda icra takipleri durur mu? Düzenlemenin kendi koruma rejimi vardır; ancak konkordato mühletiyle aynı kapsamda bir otomatik koruma beklenmemelidir. Somut durumda kanun hükümleri incelenmelidir.
Anlaşmaya katılmayan alacaklı bağlanır mı? Tasdik edilen projenin bağlayıcılık kapsamı kanun hükümlerine göre belirlenir; bu, projenin kabul nisabıyla ilişkilidir.
Hangisi daha hızlı: konkordato mu bu yol mu? Ön anlaşma sağlanabiliyorsa bu yol daha hızlı olabilir. Ancak ön anlaşmanın kendisi çoğu dosyada en uzun aşamadır.