Yeniden Yapılandırma ile Konkordato Arasındaki Farklar
Mali sıkıntıda olan bir sermaye şirketinin önünde İcra ve İflas Kanunu kapsamında iki ayrı yol vardır. Hangisinin seçileceği; alacaklı yapısına, aciliyete ve itibar hassasiyetine göre değişir. Bu yazıda ikisini yan yana koyuyorum.
Karşılaştırma tablosu
Ölçüt
Konkordato (İİK 285 vd.)
Uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma (İİK 309/m vd.)
Kapsam
Her borçlu — gerçek kişi, tacir, şirket
Sermaye şirketleri ve kooperatifler
Sıralama
Mahkeme → mühlet → müzakere → oylama → tasdik
Müzakere ve ön anlaşma → mahkeme → tasdik
Koruma
Başvuruyla birlikte geçici mühlet, takip yasağı
Kendi rejimi; konkordato mühleti kadar geniş otomatik koruma beklenmemeli
Organ
Konkordato komiseri, alacaklılar kurulu
Farklı organ yapısı
Kamuya açıklık
İlan zorunlu, kamuya açık
Görece daha düşük görünürlük
Süre
Geçici 3+2 ay, kesin 1 yıl + 6 ay
Ön müzakere süresine bağlı, değişken
Uygulama sıklığı
Çok yaygın
Nadir
İçtihat
Zengin
Sınırlı
Tercihi belirleyen üç soru
Soru 1: Acil icra baskısı var mı?
Varsa → konkordato.
Konkordatonun en güçlü yönü, başvuruyla birlikte gelen geçici mühlettir. Hacizler kalkar, yeni takip başlatılamaz, üretim araçları korunur.
Uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırmada ön müzakere aşaması mahkeme koruması olmadan yürütüldüğünde, bir alacaklının haciz hamlesi tüm süreci çökertebilir.
Soru 2: Alacaklı yapınız nasıl?
Az sayıda, kurumsal alacaklı → yeniden yapılandırma değerlendirilebilir. Bankalar ve birkaç büyük tedarikçiyle müzakere yönetilebilir.
Çok sayıda, dağınık alacaklı → konkordato. Yüzlerce küçük alacaklıyla mahkeme dışı anlaşma sağlamak pratikte imkânsızdır. Konkordato, çoğunluk kararının azınlığı bağlaması mekanizmasıyla bu sorunu çözer.
Soru 3: İtibar hassasiyetiniz ne düzeyde?
Konkordato ilanı kamuya açıktır. İlan sonrası: - Tedarikçiler vade kapatır, peşin çalışmaya geçer - Müşteriler alternatif arar - Bankalar limit daraltır - İhale ve kamu işlerinde dezavantaj doğar
İtibar etkisi kritikse ve alacaklı yapınız uygunsa, ön anlaşmalı yol düşünülebilir. Ancak gerçekçi olmak gerekir: Mali sıkıntı zaten piyasada bilinir hâle gelmişse bu avantaj büyük ölçüde ortadan kalkar.
Ortak noktalar
İki yol da: - Mahkeme tasdikine tabidir - Proje temellidir; ödeme planı ve kaynak gösterilmesi gerekir - Alacaklı çoğunluğunun kabulünü gerektirir - Tasdik hâlinde belirli bir bağlayıcılık doğurur - Başarısızlıkta iflas riski taşır (sermaye şirketleri bakımından)
Pratik karar akışı
- Sermaye şirketi/kooperatif miyim? Değilsem → konkordato (tek seçenek)
- Acil haciz baskısı var mı? Varsa → konkordato
- Alacaklı sayım yönetilebilir ve kurumsal mı? Değilse → konkordato
- Kritik alacaklılarla ön anlaşma sağlanabilir mi? Sağlanamıyorsa → konkordato
- Dört sorunun cevabı uygunsa → uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma değerlendirilebilir
Bu akış, uygulamada neden dosyaların ezici çoğunluğunun konkordato olduğunu da açıklıyor: üçüncü ve dördüncü sorular çoğu şirkette olumsuz cevaplanır.
Üçüncü seçenek: sözleşmesel yapılandırma
Kanuni yollar dışında, alacaklılarla tamamen sözleşmesel bir yapılandırma da mümkündür: vade uzatımı, faiz indirimi, teminat güçlendirmesi, borç-sermaye takası.
Bunun avantajı hız ve gizliliktir; dezavantajı ise bağlayıcılık eksikliğidir. Anlaşmaya katılmayan bir alacaklı, her an takip başlatabilir. Bu nedenle sözleşmesel yapılandırma, ancak alacaklıların tamamıyla veya belirleyici çoğunluğuyla anlaşma sağlandığında işler.
Uygulamada en verimli strateji genellikle şudur: Önce sözleşmesel yapılandırmayı dene; başarısız olursa konkordatoya geç. Ancak bu deneme süresince borç yükü artacağı için zaman sınırı baştan konmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
İki yola aynı anda başvurulabilir mi? Aynı anda iki ayrı prosedürün yürütülmesi uygun olmaz. Tercih baştan yapılmalıdır.
Yeniden yapılandırma başarısız olursa konkordato yolu kapanır mı? Kapanmaz. Ancak geçen süre ve artan borç yükü aleyhinize işler.
Hangisi alacaklı için daha iyi? Alacaklı açısından belirleyici olan, teklif edilen tutar ve tahsilat güvencesidir; yolun adı değil. Her iki hâlde de iflasa kıyasla durumunuzu hesaplamanız gerekir.