Rehinli Alacakların Yapılandırılması (İİK m. 308/h)
Konkordato hukukunun en az bilinen ama en işlevsel düzenlemelerinden biridir. Rehinli alacaklar kural olarak konkordato projesine tabi olmadığı için, teminatlı borç yükü ağır olan şirketlerde konkordato tek başına çözüm üretmez. İİK m. 308/h tam da bu boşluğu doldurur.
Sorun: rehinli alacaklar projeye tabi değil
Klasik yapıda: - Konkordato projesi, esas olarak adi alacaklılara uygulanır - Rehinli alacaklıların, rehnin kıymetini karşılayan miktardaki alacakları projeden etkilenmez - Rehinli alacaklı, mühlet süresince rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatabilir (satış mühlet sonrasına kalır) - Rehinli alacaklarda faiz işlemeye devam edebilir
Bunun sonucu: Banka kredisi ve ipotekli borç yükü ağır olan bir şirkette, adi alacaklılara %50 indirim uygulansa dahi toplam borç yükünde anlamlı bir azalma sağlanamaz.
Çözüm: İİK m. 308/h
2018 yılında 7101 sayılı Kanun’la getirilen bu düzenleme, rehinle temin edilmiş alacakların da yapılandırılmasına imkân tanır.
İşleyiş
1. Teklif sunulması Borçlu, konkordato talebiyle birlikte veya mühlet içinde, rehinle temin edilmiş alacakların yapılandırılmasına ilişkin bir teklif sunar.
2. Müzakereye davet Komiser, rehinli alacaklıları müzakereye davet eder.
3. Müzakere Yapılandırma teklifi görüşülür.
4. Oylama Rehinli alacaklıların, alacak miktarı itibarıyla üçte ikisini aşan çoğunluğu tarafından kabul edilmesi hâlinde yapılandırma kabul edilmiş sayılır.
5. İltihak süresi Müzakereden sonra yedi günlük bir katılım (iltihak) süresi tanınır.
6. Mahkeme onayı Yapılandırma, mahkemece onaylanır.
Düzenlemenin ayrıntıları ve nisap hesabına ilişkin kurallar için güncel kanun metni esas alınmalıdır.
Adi konkordato nisabından farkı
Adi alacaklılar (İİK 302)
Rehinli alacaklar (İİK 308/h)
Nisap
Sayı + tutar (iki alternatif)
Alacak miktarı itibarıyla 2/3’ü aşan çoğunluk
Ölçüt
Hem sayı hem tutar
Ağırlıklı olarak tutar
İltihak
7 gün
7 gün
Rehinli alacaklarda tutar ağırlıklı bir nisap uygulanması, uygulamada büyük rehinli alacaklıların (genellikle bankaların) belirleyici olduğu anlamına gelir.
Neden bu kadar önemli?
Borçlu için: - Teminatlı borç yükü de yapılandırılabilir hâle gelir - Toplam borç yükünde gerçek bir azalma sağlanır - Adi alacaklılara uygulanacak tenzilat oranı düşebilir (bu da onların kabul oranını artırır) - İşletmenin sürdürülebilirliği artar
Rehinli alacaklı için: - Rehinli malın satışını beklemek yerine yapılandırılmış bir ödeme planı elde edilir - İşletme yaşarsa teminatın değeri korunur (tasfiye satışındaki iskonto yaşanmaz) - Uzun ve maliyetli bir paraya çevirme sürecinden kaçınılır
Adi alacaklı için: - Rehinli alacakların da yapılandırılması, kaynakların daha adil dağılımını sağlar - Projenin uygulanabilirliği artar
Ne zaman kullanılmalı?
Bu yol, şu profildeki dosyalarda kritik değer taşır:
- İnşaat sektörü — Arsa ve proje ipotekleri yüksek
- Sanayi işletmeleri — Makine rehinleri, ticari işletme rehni
- Otel ve turizm — Taşınmaz ipotekleri ağır
- Enerji ve altyapı — Proje finansmanı yapıları
- Banka kredisi yoğun her yapı
2026 verilerine göre konkordato başvurularının yoğunlaştığı sektörler (inşaat, tekstil, metal imalatı) tam da bu profildedir.
Müzakere stratejisi
Borçlu için
1. Erken başlayın Rehinli alacaklı müzakeresi, adi alacaklı müzakeresinden daha uzun sürer. Bankalar iç onay süreçlerine tabidir.
2. Teminat değerlemesini netleştirin Bağımsız ve güncel değerleme, müzakerenin temelidir. Rehnin kıymeti tartışmalıysa müzakere kilitlenir.
3. Somut bir yapılandırma teklifi sunun - Vade uzatımı - Faiz oranı revizyonu - Anapara ödemesiz dönem - Ek teminat karşılığı iyileştirme - Varlık satışıyla kısmi kapatma
4. İşletmenin devam değerini gösterin Rehinli alacaklıya asıl argümanınız şudur: “Bu tesisi tasfiyede satarsanız X alırsınız; işletme devam ederse Y ödeyeceğim.” Bu farkı sayısal olarak ortaya koyun.
5. Büyük rehinli alacaklıyla önce görüşün Nisap tutar ağırlıklı olduğu için, en büyük rehinli alacaklının tutumu belirleyicidir.
Rehinli alacaklı için
1. Teminat değerini bağımsız tespit ettirin Değerleme hem yapılandırma müzakeresinde hem nisap hesabında belirleyicidir.
2. Tasfiye senaryosunu hesaplayın Rehinli malı bugün paraya çevirseniz ne alırsınız? Zorunlu satış iskontosu, süre, masraflar dahil.
3. Karşılaştırın Yapılandırma teklifi, tasfiye senaryosundan iyi mi?
4. Ek güvence isteyin - Ek teminat - Kefalet - Ödeme aksatılırsa devreye girecek mekanizma - Emanet hesabı
5. Faiz konusunu netleştirin Rehinli alacaklarda faiz işlemeye devam edebilir; yapılandırmada bu husus açıkça düzenlenmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Rehinli alacak yapılandırması zorunlu mu? Hayır. Borçlunun teklifi ve rehinli alacaklıların kabulüyle işleyen bir mekanizmadır.
Yapılandırmaya katılmayan rehinli alacaklı ne olur? Katılmayan alacaklıların durumu kanunda özel olarak düzenlenmiştir; ayrı yazımızda ele alınmıştır.
Bu yapılandırma adi konkordato oylamasından bağımsız mı? İki ayrı müzakere ve nisap süreci söz konusudur; ancak proje bütünlüğü içinde birlikte değerlendirilir.