Malvarlığının Terki Suretiyle Konkordato Nedir?
Bazı dosyalarda gerçek şudur: İşletmenin motoru durmuştur. Pazar kaybedilmiş, faaliyet zarar üretir hâle gelmiştir. Böyle bir tabloda “işletmeyi çalıştırıp borç ödeme” vaadi inandırıcı değildir. İşte bu noktada devreye giren özel bir konkordato türü vardır.
Nedir?
İİK m. 309/a ve devamında düzenlenen bu türde borçlu, alacaklılarına belirli bir miktar para ödemeyi teklif etmez. Bunun yerine malvarlığı üzerindeki tasarruf yetkisini alacaklılara terk eder ve bu malvarlığının alacaklılar tarafından tasfiye edilmesini teklif eder.
Alacaklılara iki yoldan biri tanınır:
- Borçlunun malvarlığını paraya çevirmek, veya
- Malvarlığının bütününü ya da bir kısmını üçüncü bir kişiye devretmek
Adi konkordatodan temel farkı
Adi konkordato
Malvarlığının terki
Vaat
Borç ödeme (vade/tenzilat)
Malvarlığının terki
İşletme
Faaliyete devam eder
Genellikle tasfiye edilir
Malvarlığı
Borçluda kalır
Tasarruf yetkisi alacaklılara geçer
Süreci yürüten
Konkordato komiseri
Tasfiye memurları + alacaklılar kurulu
Sonuç
İşletme yaşar
Malvarlığı nakde/devre dönüşür
İflastan farkı: neden bu yol seçilir?
İlk bakışta iflasa benziyor — malvarlığı tasfiye ediliyor. Ancak önemli farklar vardır ve bunlar bu yolu bazı dosyalarda iflastan daha avantajlı kılar:
1. Tasfiyeyi alacaklılar yönetir Tasfiye memurları alacaklılarca seçilir; süreç alacaklılar kurulu ve mahkeme denetiminde yürür. İflasta ise iflas idaresi devreye girer.
2. Daha esnek satış imkânı Malvarlığının bütün olarak üçüncü kişiye devri mümkündür. İşletmeyi bütün olarak satmak, parça parça satmaktan çoğu zaman daha yüksek bedel getirir.
3. Daha hızlı olabilir İflas tasfiyesinin katı usulleri yerine, daha yönetilebilir bir süreç kurgulanabilir.
4. Borçlu için daha az yıkıcı İflas kararının doğurduğu sonuçlar (ticari sıfat, sicil kaydı, yasaklar) devreye girmez.
Tasdik için kritik ölçüt
Kabul ve tasdik, adi konkordatonun çoğunluk ve şartlarına tabidir. Ancak tasdikte aranan özel ve belirleyici ölçüt şudur:
Paraya çevirmeden elde edilecek hasılatın ya da üçüncü kişinin teklif ettiği bedelin, iflas yoluyla tasfiyeye göre daha yüksek olacağının anlaşılması.
Yani mahkemeye şu ispatlanmalıdır: “Bu yolla alacaklılar, iflastan daha fazla alacak.”
Bu ispat için hazırlanması gerekenler: - Malvarlığının güncel değerleme raporu - İflas tasfiyesi senaryosunda beklenen hasılat hesabı (satış iskontoları, süre, masraflar dahil) - Terk senaryosunda beklenen hasılat veya üçüncü kişi teklifi - İki senaryonun karşılaştırma tablosu
Konkordato masası
Malvarlığının terki suretiyle konkordatonun kapsamına giren mallar konkordato masasını oluşturur. Konkordato kararının kesinleşmesine kadar borçlunun malvarlığına giren mallar da masaya dahil olur.
Masa, konkordato kapsamına girmeyen borçlardan dolayı bu unvan altında takip edilir.
Tasfiye memurları; masanın muhafazası ve paraya çevrilmesi için veya koşullar gerektiriyorsa malların üçüncü kişiye devri için gerekli tüm işlemleri yürütür.
Tasfiye bir yıldan uzun sürerse, tasfiye memurları her yıl en geç Aralık ayı sonuna kadar; tasfiye edilen malvarlığının ve henüz paraya çevrilmemiş malların durumunu belirten bir cetvel ile faaliyet raporu sunar.
Ne zaman bu yol tercih edilmeli?
Uygun olduğu tablo: - İşletmenin sürdürülebilir bir iş modeli kalmamış - Pazar ve müşteri kaybedilmiş - Faaliyet zarar üretiyor ve tersine çevrilemiyor - Ancak malvarlığı (taşınmaz, makine, marka, stok) hâlâ değer taşıyor - Bütün olarak satılabilecek bir işletme değeri var
Uygun olmadığı tablo: - İşletme toparlanabilir durumda → adi konkordato - Malvarlığı zaten yok denecek kadar az → doğrudan iflas
Alacaklı açısından
Size bu tür bir proje sunulduğunda değerlendirme sorusu nettir: Bu yolla ne kadar alacağım, iflasta ne kadar alacağım?
İkinci rakamı hesaplarken tasfiye iskontosunu, süreyi ve masrafları dikkate almanız gerekir. Uygulamada iflas tasfiyesinde adi alacaklıya düşen pay çoğunlukla düşüktür; bu nedenle iyi kurgulanmış bir terk konkordatosu daha avantajlı olabilir.
Ancak dikkat: Değerleme raporunun bağımsızlığı ve üçüncü kişi teklifinin gerçekliği mutlaka sorgulanmalıdır. Malvarlığının, borçluyla ilişkili bir kişiye düşük bedelle devri riski gözden kaçırılmamalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu yolda işletme kapanır mı? Malvarlığı paraya çevriliyorsa işletme tasfiye edilir. Ancak bütün olarak üçüncü kişiye devredilirse işletme yeni sahip altında faaliyete devam edebilir.
Borçlu bu yolu seçtiğinde iflas etmiş sayılır mı? Hayır. İflas kararının hukuki sonuçları doğmaz; bu ayrı bir konkordato türüdür.
Tasfiye memurlarını kim seçer? Alacaklılar seçer; süreç mahkeme denetiminde yürür.