Konkordatoda Müstakbel (Doğacak) Alacaklar
Konkordato, bir “an fotoğrafı” değildir. Süreç boyunca yeni alacaklar doğar, bazı alacaklar şarta bağlıdır, bazıları da mühlet öncesi sözleşmelerle önceden devredilmiştir. Bu yazıda bu karmaşık alanı netleştiriyorum.
Kritik kural: müstakbel alacak devrinin hükümsüzlüğü
İİK m. 294 uyarınca; konkordato mühletinin verilmesinden önce, müstakbel bir alacağın devri sözleşmesi yapılmış ve devredilen alacak konkordato mühletinin verilmesinden sonra doğmuş ise, bu devir hükümsüzdür.
Ne anlama geliyor?
Uygulamada birçok finansman yapısı, gelecekte doğacak alacakların önceden devrine dayanır: - Faktoring sözleşmeleri - Bankalara verilen alacak temlikleri - Tedarikçilere verilen temlikler - Proje finansmanında hasılat temlikleri
Bu kural şunu söyler: Devir sözleşmesi mühletten önce yapılmış olsa bile, devredilen alacak mühletten sonra doğmuşsa devir hükümsüzdür.
Neden bu kural var?
Amaç, mühlet dönemindeki işletme faaliyetinden doğan alacakların tek bir alacaklıya akmasını önlemektir.
Aksi hâlde: İşletme mühlet süresince çalışır, ürettiği tüm nakit önceden temlik edilmiş olduğu için bir alacaklıya gider, işletme faaliyetini finanse edemez ve diğer alacaklılar tamamen boşta kalır.
Bu kural, mühlet döneminin kolektif karakterini korur.
Kimin lehine, kimin aleyhine?
Lehine: - Borçlu — Mühlet sonrası nakit akışı üzerindeki temlik yükünden kurtulur - Diğer alacaklılar — Ortak güvence korunur - İşletmenin sürdürülebilirliği
Aleyhine: - Faktoring şirketleri - Alacak temliki almış bankalar - Hasılat temliki alan finansörler
Şarta bağlı alacaklar
Bazı alacaklar mühlet tarihinde henüz kesinleşmemiştir:
a) Devam eden davalardan doğacak alacaklar Şirket aleyhine açılmış bir davada tazminata hükmedilmesi ihtimali.
b) Garanti ve ayıp sorumluluğundan doğacak alacaklar Satılan mallara ilişkin garanti yükümlülükleri.
c) Kefalet ve aval yükümlülükleri Şirketin üçüncü kişiler için verdiği güvenceler tazmin edilirse doğacak rücu alacakları.
d) Teminat mektupları Tazmin edilirse bankanın rücu alacağı.
e) İş akdi feshinden doğacak tazminatlar
Kritik nokta: Bu yükümlülükler, alacaklılar listesinde ve mali tablolarda şarta bağlı yükümlülük olarak gösterilmelidir.
Gösterilmemesi hâlinde: - Proje, gerçek borç yükünü yansıtmaz - Sonradan ortaya çıktığında projenin dengesi bozulur - Gerçeğe aykırı beyan tartışması doğar - Tasdik sonrası ortaya çıkarsa tam fesih sebebi olabilir
Uygulamada en sık gizlenen kalem, kefalet ve aval yükümlülükleridir.
Mühlet döneminde doğan alacaklar
Bu grup için ayrı ve çok önemli bir rejim vardır.
İİK m. 308/c uyarınca; komiserin izniyle mühlet içinde doğan borçlar: - Konkordato şartlarına tabi değildir - Temerrütte mühlet sırasında dahi takip edilebilir - Rehinli alacaklardan hemen sonra, diğer bütün alacaklardan önce ödenir - Sonraki iflasta masa borcu sayılır
Komiserin izni olmaksızın mühlet içinde doğan alacaklar ise, tasdik edilen konkordatonun bağlayıcılığı kapsamındadır.
Bu ayrım, mühlet döneminde borçluyla iş yapan herkes için belirleyicidir: İzin var mı, yok mu?
Alacaklı için pratik yol haritası
Alacaklarınızı üç gruba ayırın:
Grup 1 — Mühlet öncesi doğmuş alacaklar - Alacak bildirimi yapın - Projeye tabidir - Oylamada oy kullanın
Grup 2 — Mühlet sonrası, komiser izinli alacaklar - Projeye tabi değildir - Temerrütte takip edebilirsiniz - Ayrı takip edin
Grup 3 — Şarta bağlı / henüz doğmamış alacaklar - Komisere bildirin ve niteliğini açıklayın - Şart gerçekleşirse durumunuzu güncelleyin - Listede şarta bağlı yükümlülük olarak gösterilmesini talep edin
Bu üç grubu aynı hesapta karıştırmak, hem hak kaybına hem yanlış stratejiye yol açar.
Borçlu için kontrol listesi
- ☐ Müstakbel alacak devri içeren tüm sözleşmeler listelendi mi?
- ☐ Hangi alacaklar mühlet öncesi, hangileri sonrası doğacak?
- ☐ İİK m. 294 hükümsüzlük kuralı işletiliyor mu?
- ☐ Şarta bağlı yükümlülükler (kefalet, aval, davalar, garanti) listelendi mi?
- ☐ Mali tablolarda bu yükümlülükler raporlanmış mı?
- ☐ Mühlet dönemi işlemleri için komiser izni alınıyor mu?
- ☐ Karşı taraflara izin rejimi anlatıldı mı?
Dördüncü ve beşinci maddeler, tasdik güvenliği için kritiktir.
Sıkça Sorulan Sorular
Mühlet öncesi devrettiğim alacaklar ne olur? Mühlet öncesi doğmuş ve usulüne uygun devredilmiş alacaklar bakımından devir geçerlidir. Ancak devir işlemi tasarrufun iptali yönünden ayrıca değerlendirilebilir.
Devam eden davadan doğacak alacağımı bildirmeli miyim? Evet, şarta bağlı alacak olarak bildirin ve niteliğini açıklayın.
Garanti kapsamında ileride doğacak yükümlülükler projede nasıl gösterilir? Şarta bağlı yükümlülük olarak gösterilmeli ve makul bir karşılık öngörülmelidir.