Maaştan Yapılan Kesintiler ve Avans Mahsubu
Bordroda görünen net tutarın beklenenden düşük olması sık yaşanan bir durumdur. Bunun sebebi bazen yasal kesintiler, bazen de işverenin tek taraflı yaptığı ve tartışmalı olan indirimlerdir. İkisini ayırt etmek gerekir.
Yasal ve zorunlu kesintiler bellidir: SGK primi işçi payı, işsizlik sigortası primi işçi payı, gelir vergisi ve damga vergisi. Bunlara ek olarak, hakkında icra takibi bulunan bir işçinin maaşına haciz konulabilir; bu da yasal bir kesintidir. Ancak burada da bir sınır vardır: işçinin aylık ücretinin dörtte birinden fazlası kural olarak haczedilemez (nafaka alacakları bu sınırın dışındadır). Yani maaşın tamamına haciz konulamaz. Avans mahsubu ise farklı bir konudur. İşçi işverenden avans almışsa, bu tutarın sonraki maaşlardan mahsup edilmesi olağandır ve tarafların anlaşmasına dayanır. Ancak avans mahsubunun da makul biçimde ve işçiyi geçim sıkıntısına düşürmeyecek ölçüde yapılması beklenir; alınan avansın tamamının tek seferde kesilerek işçinin maaşsız bırakılması tartışmalıdır.
Asıl sorunlu alan, işverenin tek taraflı yaptığı kesintilerdir: kasa açığı, kırılan ya da kaybolan malzeme, işçinin kullandığı araçta oluşan hasar, eksik çıkan stok gibi gerekçelerle maaştan doğrudan para kesilmesi. Bu tür kesintiler için işçinin kusurunun ispatlanması gerekir ve ispat yükü işverendedir. İşçinin açık yazılı onayı ve kusurunun ortaya konması olmadan yapılan kesintiler, işçi tarafından ücret alacağı olarak talep edilebilir.
Bu nedenle bordrosunda anlamlandıramadığı bir kesinti gören işçinin yapması gereken; kesintinin dayanağını yazılı olarak sormak, bordroyu imzalarken ihtirazi kayıt koymak ve bordroların bir örneğini saklamaktır. Haksız yapılan kesintiler, iş ilişkisi sona erdiğinde diğer alacaklarla birlikte talep edilebilir; süreklilik kazanmış haksız kesintiler ayrıca haklı fesih tartışmasını da gündeme getirebilir.
📞 Adapazarı, Sakarya ve çevre illerde İş Hukuku konusunda profesyonel destek almak için Göklüoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçin: www.gokluogluhukuk.com
Av. Tarık GÖKLÜÖĞLU