Konkordatolu Firmayla Ticarete Devam Etmeli miyim?
Müşteriniz veya tedarikçiniz konkordato ilan etti. İlk refleks genellikle “hemen kes” olur. Ancak bu, çoğu dosyada yanlış karardır — hem ticari hem hukuki açıdan.
Kritik bilgi: mühlet sonrası işlemler korunuyor
Bu, kararınızı kökten değiştirebilecek bir kuraldır ve çoğu işletme tarafından bilinmez.
İİK m. 308/c uyarınca; geçici mühlet kararından sonra komiserin izniyle akdedilmiş borçlar:
- Adi konkordatoda konkordato şartlarına tabi değildir — Tenzilat ve vade uygulanmaz
- Temerrüt hâlinde mühlet sırasında dahi icra takibine konu edilebilir
- İİK m. 206 kapsamında rehinli alacaklardan hemen sonra, diğer bütün alacaklardan önce ödenir
- Malvarlığının terki suretiyle konkordatoda veya sonraki bir iflasta masa borcu sayılır
Metin “kredi kurumları tarafından verilen krediler de dâhil olmak üzere” der — yani kapsam sadece banka kredisi değildir; mal ve hizmet tedariki de kapsamdadır.
Pratik sonuç: Komiser izniyle yaptığınız yeni satışın alacağı, eski alacağınızdan tamamen farklı ve çok daha güçlü bir korumaya sahiptir.
Karar çerçevesi
Konkordatolu firmayla çalışmaya devam kararı, üç ayrı soruya bağlıdır.
Soru 1: Bu müşteri/tedarikçi benim için ne kadar kritik?
Devam etmeyi destekleyen hâller: - Ana müşterilerinizden biri (ciro payı yüksek) - Yerine koyması zor bir tedarikçi - Özel üretim yaptığınız, kalıp/tasarım
yatırımınız olan bir ilişki - Uzun vadeli sözleşmeniz var - Sektörde alternatif sınırlı
Kesmeyi destekleyen hâller: - Kolayca ikame edilebilir - Ciro payı düşük - Zaten sorunlu bir ilişki
Soru 2: Firmanın toparlanma şansı var mı?
Değerlendirilecekler: - Faaliyet devam ediyor mu, üretim sürüyor mu? - Sipariş almaya devam ediyor mu? - Personel çıkışları hızlandı mı? - Proje gerçekçi mi? (Dosya inceleme hakkınızı kullanın) - Komiser raporları ne yönde? - Sektörün genel durumu nasıl?
Soru 3: Riski yönetebilir miyim?
Aşağıdaki önlemleri alabiliyorsanız risk yönetilebilir.
Risk yönetimi: uygulama adımları
Adım 1: Komiser iznini mutlaka alın
Bu, korumanın tek şartıdır. İzinsiz işlem bu rejimden yararlanmaz.
- İşlem öncesinde talep edin
- İzni yazılı alın ve saklayın
- İznin kapsamını kontrol edin (tutar, konu, süre)
- Sözlü “komiser olur dedi” beyanıyla yetinmeyin
Adım 2: Sözleşmeye atıf koyun
Sözleşmede, borcun İİK m. 308/c kapsamında komiser izniyle akdedildiğini açıkça belirtin. Bu, ileride statü tartışmasını önler.
Adım 3: Ödeme koşullarını sıkılaştırın
- Peşin veya kapora ile çalışın
- Vadeyi kısaltın
- Kademeli teslimat + kademeli ödeme
- Kredi limitinizi düşürün
Adım 4: Teminat isteyin
- Kefalet (ortaklardan kişisel kefalet, grup şirketi kefaleti)
- Aval
- Teminat mektubu
- Mülkiyeti saklı tutma kaydı
Not: Borçlunun rehin tesis etmesi mahkeme iznine tabidir; ancak üçüncü kişi kefaleti bu kapsamda değildir ve daha kolay sağlanabilir.
Adım 5: Belge düzenini kusursuz tutun
- Sipariş, sözleşme, sevk irsaliyesi, teslim tutanağı, fatura
- Teslim alan kişinin yetkisi
- Ödeme kayıtları
Bu zincir, hem alacağınızın ispatı hem izin kapsamının tespiti için gereklidir.
Adım 6: Alacaklarınızı ayrı takip edin
Mühlet öncesi alacak
Komiser izinli, mühlet sonrası
Rejim
Konkordato projesine tabi
Tabi değil
Takip
Mühlet içinde yapılamaz
Temerrütte yapılabilir
Sıra
Adi alacak
Rehinlilerden hemen sonra
İflasta
Adi alacak
Masa borcu
İki grubu aynı hesapta karıştırmak, hem tahsilat kaybına hem hak kaybına yol açar. Muhasebede ayrı takip edin.
Adım 7: Vadeyi takip edin ve hakkınızı kullanın
Komiser izinli alacağınız ödenmezse, mühlet sırasında dahi icra takibi başlatabilirsiniz. Bu hakkı bilmek ve gerektiğinde kullanmak, ödeme disiplinini sağlar.
Ticareti kesmenin riskleri
Kesme kararı da risksiz değildir:
1. Sözleşmesel risk Borçlunun konkordatoya başvurmasının sözleşmeye aykırılık teşkil edeceğine, haklı fesih sebebi sayılacağına yahut borcu muaccel hâle getireceğine ilişkin hükümler uygulanmaz. Sözleşmede böyle bir hüküm bulunmasa dahi sözleşme, borçlunun konkordatoya başvurduğu gerekçesiyle sona erdirilemez.
Yani “konkordatoya girdi, sözleşmeyi feshediyorum” demek hukuken sorunlu olabilir.
2. Mevcut alacağınızın tahsili zorlaşır Firma batarsa, mühlet öncesi alacağınız da tahsil edilemez. Firmanın ayakta kalması sizin de menfaatinizedir.
3. Ticari ilişki kalıcı kaybı Firma toparlanırsa, sizi terk eden değil yanında kalan tedarikçiyle çalışmaya devam eder.
Karar özeti
Durum
Öneri
Kritik ilişki + toparlanma şansı var + komiser izni alınabiliyor
Devam et (sıkı önlemlerle)
Kritik ilişki + toparlanma şansı zayıf
Sınırlı devam — peşin, teminatlı, düşük hacim
Kritik olmayan ilişki + toparlanma şansı zayıf
Kademeli azalt
Faaliyet fiilen durmuş
Kes
Komiser izni alınamıyor
Kes veya sadece peşin
Sıkça Sorulan Sorular
Komiser izni almadan mal gönderdim, ne olur? Alacağınız bu özel rejimden yararlanmaz; mühlet öncesi alacaklar gibi değerlendirilme riski doğar.
İzin her işlem için ayrı mı alınmalı? İznin kapsamı önemlidir. Belirli bir tutar veya dönem için kapsamlı izin verilmişse, o sınırlar içinde işlem yapılabilir. Kapsamı aşan işlemler koruma dışı kalabilir.
Konkordatolu firmaya mal satmak muhasebe/vergi açısından risk yaratır mı? Alacağın tahsil kabiliyetine göre karşılık ayrılması gündeme gelebilir; şüpheli alacak ve değersiz alacak hükümleri ayrı yazılarımızda ele alınmıştır.