Konkordatoda İmtiyazlı Alacaklar Sıralaması (İİK m. 206)
Konkordatoda “kim ne kadar alacak” sorusunun cevabı, büyük ölçüde bu sıralamada gizlidir. Hem projenin kurgusu hem alacaklının kendi konumunu değerlendirmesi bu tabloya dayanır.
Dört sıralı yapı
İİK m. 206, alacakları imtiyaz durumuna göre sıralar. Rehinli alacaklar bu sıralamadan önce, rehin konusu malın satış bedelinden karşılanır.
Birinci sıra
- İşçilerin, iş ilişkisine dayanan ve iflasın açılmasından önceki bir yıl içinde tahakkuk etmiş ihbar ve kıdem tazminatları dahil alacakları ile iflas nedeniyle iş ilişkisinin sona ermesi üzerine hak ettikleri ihbar ve kıdem tazminatları
- İşçilerin, iş ilişkisi sona ermeden önce hak edilen ve iflasın açılmasından önceki bir yıl içinde tahakkuk eden ikramiye ve benzeri alacakları
- İflasın açılmasından önceki son bir yıl içinde tahakkuk etmiş olan ve nakden ifası gereken aile hukukundan doğan nafaka alacakları
İkinci sıra
Velayet ve vesayet nedeniyle malları borçlunun idaresine bırakılan kimselerin, bu ilişki nedeniyle doğmuş olan tüm alacakları.
Üçüncü sıra
Özel kanunlarında imtiyazlı olduğu belirtilen alacaklar. Sosyal güvenlik prim alacakları bu kapsamda değerlendirilir.
Dördüncü sıra
İmtiyazlı olmayan diğer bütün alacaklar — Yani adi alacaklar. Ticari alacakların büyük çoğunluğu buraya girer.
Konkordatodaki en kritik sonuç: birinci sıra ve tasdik
Bu sıralamanın konkordatodaki en somut yansıması şudur:
İİK m. 305 uyarınca, İİK m. 206’nın birinci sırasındaki imtiyazlı alacakların tam ödenmesinin teminat altına alınmış olması, konkordatonun tasdiki için aranan bir şarttır (alacaklı bu haktan açıkça vazgeçmedikçe).
Yani mahkeme, işçi alacakları güvenceye alınmadan konkordatoyu kural olarak tasdik etmez.
Borçlu için pratik sonuç
Proje hazırlanırken işçi alacakları toplamının doğru ve eksiksiz hesaplanması zorunludur: - Ödenmemiş ücretler - Kıdem tazminatı yükümlülükleri - İhbar tazminatı - Yıllık izin alacakları - İkramiye ve benzeri alacaklar - Fazla mesai
Bu tutar eksik hesaplanırsa, tasdik aşamasında proje çöker. Ayrıca teminat mekanizmasının (nakit, teminat mektubu, ipotek, kefalet) baştan planlanması gerekir.
Alacaklı için pratik sonuç
Adi alacaklı olarak, işçi alacaklarının tutarı sizin ödeme oranınızı doğrudan etkiler: Bu tutar önce ayrılır, kalan kaynak adi alacaklılara dağıtılır.
Bu nedenle: - İşçi alacakları toplamının abartılıp abartılmadığını kontrol edin - Personel sayısı ve SGK verileriyle tutarlılığını sorgulayın - Bir yıllık dönem sınırının doğru uygulanıp uygulanmadığına bakın
Nisap hesabına etkisi
Sıralamanın ikinci önemli sonucu oylamadadır. İİK m. 302 uyarınca, İİK m. 206’nın birinci sırasındaki imtiyazlı alacakların alacaklıları, alacak ve alacaklı çoğunluğunun hesabında dikkate alınmaz.
Mantığı açıktır: Bu alacaklar zaten tam ödenecektir; projeden etkilenmedikleri için oy kullanmaları da beklenmez.
Aynı şekilde nisap hesabına katılmayanlar: - Borçlunun eşi ve çocuğu ile kendisinin ve evlilik bağı ortadan kalkmış olsa dahi eşinin anası, babası ve kardeşi - Rehinle temin edilmiş alacakların, takdir edilen kıymeti karşılayan miktardaki kısmı
Karşılaştırma tablosundaki yeri
İflas senaryosu hesaplanırken sıralama şöyle işler:
- Tasfiye masrafları ve masa borçları
- Rehinli alacaklar (rehin konusu malın satış bedelinden)
- Birinci sıra — İşçi alacakları, nafaka
- İkinci sıra
- Üçüncü sıra — Özel kanunlarda imtiyazlı sayılanlar
- Dördüncü sıra — Adi alacaklar
Adi alacaklı olarak sıranın sonundasınız. Yukarıdaki kalemler düşüldükten sonra kalan tutar, toplam adi alacağa bölünür.
Uygulamada bu hesabın sonucu genellikle düşüktür — ve bu, konkordato teklifinin sizin için neden iflastan iyi olabileceğinin cevabıdır.
Kendi sıranızı belirleyin
Alacaklı olarak yapmanız gereken ilk analiz:
- ☐ Alacağım rehinle temin edilmiş mi? Teminat değeri alacağı karşılıyor mu?
- ☐ İşçi alacağı mı? (İş ilişkisine dayanıyorsa ve süre şartı sağlanıyorsa birinci sıra)
- ☐ Özel bir kanunda imtiyazlı sayılan bir alacak mı?
- ☐ Yoksa adi alacak mı?
- ☐ Alacağım komiser izniyle mühlet sonrası mı doğdu? (Bu hâlde rehinlilerden hemen sonra, diğer her şeyden önce ödenir)
Son madde önemlidir: İİK m. 308/c kapsamındaki komiser izinli borçlar, İİK m. 206 sıralamasında rehinli alacaklardan hemen sonra, diğer bütün alacaklardan önce ödenir. Yani işçi alacaklarından bile önce gelir.
Sıkça Sorulan Sorular
İşçi alacağım bir yıldan eskiyse ne olur? Birinci sıra için kanunda öngörülen süre şartı vardır. Şartı sağlamayan alacaklar farklı sırada değerlendirilebilir.
Rehinli alacak imtiyazlı mıdır? Rehinli alacak, rehin konusu malın satış bedelinden öncelikle karşılanır; bu, imtiyaz sıralamasından ayrı bir mekanizmadır.
Alt işveren (taşeron) işçilerinin alacakları hangi sıradadır? İş ilişkisinin kiminle kurulduğu ve asıl işveren sorumluluğu ayrıca değerlendirilir; somut olaya göre belirlenir.