Konkordatoda Faiz İşler mi?
Bu soru hem borçlu hem alacaklı için kritiktir: Mühlet 18 aya kadar sürebildiğinden, faizin işleyip işlememesi ciddi tutarlar anlamına gelir.
Kural: rehinsiz alacaklarda faiz durur
İİK m. 294 uyarınca, rehinle temin edilmemiş her türlü alacağa faiz işlemesi mühlet süresince durur.
Yani: - Adi (teminatsız) alacaklarda faiz işlemez - Bu, mühlet süresince (geçici + kesin) devam eder
Borçlu için: Bu, konkordatonun en somut faydalarından biridir. 18 aya kadar sürebilen bir dönemde faizin durması, borç yükünün büyümesini engeller ve nakit akışını rahatlatır.
Alacaklı için: Bir dezavantajdır; ancak konkordatonun amacına (borçlunun toparlanması) hizmet eder ve iflasa göre yine de daha iyi bir konumdur.
İstisna: rehinli alacaklar
Kuralın karşıt anlamı önemlidir: Rehinle temin edilmiş alacaklarda faiz, rehin sözleşmesi gereğince işlemeye devam edebilir.
Bu, rehinli alacaklının en önemli avantajlarından biridir: - Mühlet uzasa dahi alacak faiziyle korunur - Teminatın değeri ölçüsünde güvence sürer
Sınır: Bu koruma, teminatın değeriyle sınırlı olarak değerlendirilir. Teminatın karşılamadığı açık kısım bakımından durum farklıdır.
Neden bu ayrım var?
Mantık şudur: Rehinli alacaklı, teminatına güvenerek kredi vermiştir ve bu teminat üzerinde ayni bir hakkı vardır. Faizin durması, teminat hakkına müdahale anlamına gelirdi.
Adi alacaklı ise borçlunun genel malvarlığına güvenmiştir; bu malvarlığının korunması ve işletmenin yaşatılması onun da menfaatinedir.
Alacak türlerine göre tablo
Alacak türü
Mühlet süresince faiz
Adi (teminatsız) alacak
İşlemez
Rehinli alacak (teminatlı kısım)
Sözleşme gereğince işleyebilir
Rehinli alacağın açık kısmı
Ayrıca değerlendirilir
Kamu alacakları
Özel hükümler çerçevesinde
Komiser izinli mühlet sonrası borçlar
Konkordato şartlarına tabi değil; sözleşme koşulları geçerli
Son satır önemlidir: İİK m. 308/c kapsamındaki komiser izinli borçlar konkordato şartlarına tabi olmadığından, bunlarda sözleşmedeki faiz koşulları uygulanır.
Mühlet öncesi işlemiş faiz
Faizin durması, mühlet tarihine kadar işlemiş faizi ortadan kaldırmaz.
Alacak bildiriminde: - Anapara - Mühlet tarihine kadar işlemiş faiz
ayrı ayrı gösterilmelidir. Faizin atlanması, kaydedilen alacağın eksik kalmasına ve oy ağırlığınızın azalmasına yol açar.
Tasdik sonrası dönem
Mühlet sona erip konkordato tasdik edildiğinde, ödeme dönemi başlar. Bu dönemde faiz uygulanıp uygulanmayacağı projede düzenlenir.
Kritik nokta: Faizsiz uzun vadeli bir ödeme planı, alacaklı için reel değer kaybı anlamına gelir.
Yargı uygulamasında; faizsiz, çok uzun vadeli ve uzun ödemesiz dönem içeren projeler, alacaklıları örtülü biçimde zarara uğrattığı gerekçesiyle “kaynaklarla orantısız” bulunarak tasdik edilmeyebilmektedir (İİK m. 305).
Mantık şudur: Nominal olarak borcun tamamının ödenmesi teklif edilse bile, bugünün 100 lirası ile on yıl sonranın 100 lirası aynı değerde değildir. Bu, gizli bir tenzilattır.
Borçlu için sonuç
Uzun vadeli bir plan kurguluyorsanız: - Faiz veya endeksleme mekanizması öngörün - Vadeyi mümkün olduğunca kısa tutun - Ödemeleri öne yükleyin - Ödemesiz dönemi sınırlayın
Aksi hâlde projeniz, alacaklı çoğunluğunca kabul edilse dahi mahkemece reddedilebilir.
Alacaklı için sonuç
Uzun vadeli ve faizsiz bir proje geldiğinde: - Ödemelerin bugünkü değerini hesaplayın - Bunu iflas senaryosundaki payınızla karşılaştırın - Faiz veya endeksleme talep edin - Talebiniz karşılanmazsa, tasdike itirazda “kaynaklarla orantısızlık” gerekçesini kullanın
Bu, uygulamada en verimli tasdik itirazı gerekçelerinden biridir.
Hesaplama örneği (kavramsal)
Bir alacaklının 1.000.000 TL alacağı olsun ve proje %70 ödeme, 7 yıl vade, faizsiz öngörsün.
- Nominal ödeme: 700.000 TL
- Ancak 7 yıla yayılmış ve faizsiz olduğu için bugünkü değeri çok daha düşüktür
- Bu bugünkü değer, iflas senaryosundaki paydan yüksek mi?
Bu hesap yapılmadan verilen “kabul” veya “ret” kararı eksiktir.
Sıkça Sorulan Sorular
Mühlet süresince temerrüt faizi de durur mu? Rehinle temin edilmemiş alacaklara faiz işlemesi mühlet süresince durur.
Rehinli alacağımın açık kısmında faiz işler mi? Teminatın karşılamadığı kısım bakımından değerlendirme farklıdır; somut olayda incelenmelidir.
Tasdik sonrası ödemelere faiz uygulanabilir mi? Projede düzenlenmesi gerekir. Faizsiz uzun vade, tasdik riski doğurur.
Yabancı para alacaklarında kur farkı faiz gibi mi değerlendirilir? Kur farkı ayrı bir meseledir; ilgili yazımızda ele alınmıştır.