Adi Konkordato (İflas Dışı Konkordato) Nedir, Nasıl İşler?
Türk hukukunda konkordato tek tip bir kurum değildir. İcra ve İflas Kanunu birden çok konkordato türü düzenler; ancak uygulamada karşılaşılan dosyaların ezici çoğunluğu adi konkordatodur. Bu nedenle “konkordato” denildiğinde çoğunlukla kastedilen budur.
Tanım ve ayırt edici özelliği
Adi konkordato, henüz iflas etmemiş borçlunun, asliye ticaret mahkemesi denetiminde alacaklılarıyla anlaşarak borçlarını yeniden yapılandırmasıdır. İflas dışı konkordato olarak da adlandırılır.
Ayırt edici üç özelliği:
- Borçlu iflas etmemiştir — İflas tasfiyesi başlamamıştır
- İşletme faaliyetine devam eder — Üretim ve ticaret durmaz
- Malvarlığı borçluda kalır — Tasarruf yetkisi komiser denetimine tabidir ama malvarlığı alacaklılara terk edilmez
Üçüncü özellik, adi konkordatoyu malvarlığının terki suretiyle konkordatodan ayıran temel noktadır.
Üç konkordato türü karşılaştırması
Adi konkordato
İflas içi konkordato
Malvarlığının terki
Borçlunun durumu
İflas etmemiş
İflasına karar verilmiş
İflas etmemiş
Malvarlığı
Borçluda kalır
İflas masasında
Alacaklılara terk edilir
İşletme
Faaliyette
Tasfiyede
Genellikle durmuş
Amaç
İşletmeyi yaşatmak
Tasfiyeyi anlaşmayla bitirmek
Tasfiyeyi alacaklı eliyle yapmak
Yasal dayanak
İİK m. 285 vd.
İİK m. 309
İİK m. 309/a vd.
Adi konkordatonun akışı
1. Başvuru Borçlu (veya iflas isteyebilecek durumdaki alacaklı), muamele merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesine ön proje ve İİK m. 286’daki belgelerle başvurur.
2. Geçici mühlet ve geçici komiser Belgeler şeklen tamsa mahkeme derhal geçici mühlet verir ve geçici konkordato komiseri atar. Takip yasağı bu andan itibaren işler.
3. Kesin mühlet Komiser raporu ve duruşma sonucunda konkordatonun başarı şansı görülürse kesin mühlet verilir.
4. Alacak bildirimi ve müzakere Komiser alacaklıları bildirime davet eder, listeyi oluşturur ve projeyi müzakere eder.
5. Oylama Proje, İİK m. 302’deki nisaplarla oylanır.
6. Tasdik veya ret Mahkeme, İİK m. 305’teki şartların gerçekleşmesi hâlinde tasdik eder.
Neden bu kadar yaygın?
Adi konkordato, borçlu açısından en az yıkıcı yoldur:
- İşletme faaliyetine devam eder, müşteri ve pazar kaybı sınırlı kalır
- Hacizler kalkar, üretim araçları korunur
- Rehinli alacaklar hariç faiz işlemez
- Yönetim borçluda kalır (komiser denetiminde)
- Temel hizmetler (elektrik, su, doğalgaz) borç nedeniyle kesilemez
Alacaklı açısından da genellikle iflastan avantajlıdır: İİK m. 305, teklifin iflastaki muhtemel tahsilattan fazla olmasını şart koşar.
Uygulamadaki tablo
2026 verileri, adi konkordatonun ne kadar yaygınlaştığını gösteriyor: Yılın ilk yarısında 1.240 şirket konkordato talebinde bulundu; 2025’in aynı döneminde bu sayı 900-950 civarındaydı. Aynı dönemde süreci tamamlayamayan en az 115 şirket hakkında iflas kararı verildi.
Bu rakamların ikinci kısmı önemli: Adi konkordato bir kurtarma yoludur, ancak otomatik bir kurtuluş değildir. Başarısız dosyaların sonu iflastır.
Ne zaman adi konkordato uygun değildir?
- İşletmenin sürdürülebilir bir iş modeli kalmamışsa
- Pazar tamamen kaybedilmişse
- Faaliyet zarar üretiyorsa ve bu tersine çevrilemiyorsa
- Ödeme teklifini karşılayacak kaynak öngörülemiyorsa
Bu tabloda malvarlığının terki suretiyle konkordato veya doğrudan iflas daha gerçekçi olabilir. Zorlama bir adi konkordato başvurusu, hem zaman hem masraf kaybına yol açar ve sonunda iflasla biter.
Sıkça Sorulan Sorular
Adi konkordatoda yönetim değişir mi? Hayır, yönetim borçluda kalır. Ancak komiser denetimi vardır ve bazı işlemler mahkeme/komiser iznine tabidir.
Adi konkordato başarısız olursa ne olur? Mühlet kaldırılır; borçlu iflasa tabi kişilerdense ve şartları varsa iflasa hükmedilebilir.
Gerçek kişi adi konkordato başvurusu yapabilir mi? Evet. İİK m. 285 yalnızca şirketleri değil, ödeme güçlüğündeki gerçek kişileri de kapsar.