Konkordatoda Çekişmeli Alacak ve Tespit Davası (İİK 308/b)
Alacağınızı bildirdiniz, ancak borçlu itiraz etti veya komiser kısmen kabul etti. Bu durumda alacağınız çekişmeli hâle gelir ve ispat yükü size geçer. Kanun bunun için özel ve çok kısa bir süre öngörmüştür.
Bir aylık süre
İİK m. 308/b uyarınca; konkordatonun tasdiki kararında, alacakları itiraza uğramış olan alacaklılardan her birine, tasdik kararının ilanı tarihinden itibaren bir ay içinde dava açmak suretiyle alacaklarını ispat etmeleri için süre verilir.
Bu süre kaçırıldığında, alacağın ispatı bakımından ciddi hak kaybı doğar.
Kritik başlangıç noktası: Süre, tasdik kararının ilanı tarihinden işler. Size ayrıca tebligat yapılmasını beklemeyin; ilanı takip edin.
Alacak neden çekişmeli hâle gelir?
1. Borçlunun itirazı Komiser, borçludan alacaklar hakkında beyanda bulunmasını ister. Borçlu alacağınıza itiraz ederse çekişme doğar.
Tipik itiraz gerekçeleri: - “Bu mal/hizmet teslim edilmedi” - “Ayıplı ifa nedeniyle bedeli ödemiyorum” - “Kısmen ödedim” - “Karşı alacağım var, takas ediyorum” - “Faiz oranı sözleşmeye aykırı” - “Bu fatura bize ait değil”
2. Komiserin değerlendirmesi Belgelerin yetersiz bulunması veya tutarsızlık tespiti.
3. Diğer alacaklıların itirazı
Dava hazırlığı: neyi ispat edeceksiniz?
Davada alacağınızın varlığını ve tutarını ispat etmeniz gerekir. İtiraz gerekçesine göre odak değişir:
İtiraz: “Teslim edilmedi / hizmet verilmedi”
Sunulacaklar: - Sevk irsaliyesi, teslim tutanağı - Taşıma faturası, nakliye belgeleri - Kantar fişi, tartı belgesi - Depo giriş kayıtları - Karşı tarafın stok kayıtlarına giriş (varsa) - Teslim alan kişinin imzası ve yetkisi - Kabul yazışmaları, e-postalar - Karşı tarafın malı kullandığını/sattığını gösteren veriler
İtiraz: “Ayıplı ifa”
- Ayıp ihbarının süresinde yapılıp yapılmadığı
- Muayene ve ihbar külfetine uyulup uyulmadığı
- Karşı tarafın malı kabul ettiğine dair belgeler
- Sonraki siparişler (ayıplı mal aldıysa neden tekrar sipariş verdi?)
- Teknik rapor, uzman görüşü
İtiraz: “Ödedim”
- Cari hesap ekstresi ve mutabakat
- Ödemenin hangi faturaya mahsup edildiği
- Ödeme dekontlarının açıklama alanları
- Karşı tarafın ödeme kayıtlarıyla karşılaştırma
İtiraz: “Takas”
- Karşı alacağın gerçekten mevcut olup olmadığı
- Takas şartlarının oluşup oluşmadığı
- Takas beyanının zamanlaması
İtiraz: “Faiz hatalı”
- Sözleşmedeki faiz hükmü
- Temerrüt tarihi
- Uygulanan oranın dayanağı
- Faiz hesap tablosu
Belge zinciri: en güçlü savunma
Uygulamada davayı kazandıran, tek bir belge değil kapalı bir zincirdir:
Sipariş → Sözleşme → Sevk → Teslim → Fatura → Kayıt → (Kısmi) Ödeme → Mutabakat
Bu zincirin her halkası belgeliyse, itirazın çürütülmesi kolaylaşır. Zincirde kopukluk varsa, o noktaya odaklanan ek deliller (tanık, yazışma, üçüncü kişi kayıtları) toplanmalıdır.
Öneri: Her fatura için tek sayfalık bir “işlem föyü” hazırlayın; zincirin tüm halkalarını bir arada gösterin. Dağınık bir klasör yerine bu format, hem bilirkişinin hem hâkimin işini kolaylaştırır.
Dava süresince neler olur?
- Tasdik edilen konkordato uygulanmaya devam eder
- Alacağınızın çekişmeli kısmı bakımından ödeme, dava sonucuna bağlanır
- Kabul edilen kısım varsa, o kısım proje uyarınca ödenir
Bu nedenle kabul edilen ve çekişmeli kısmı ayrı ayrı takip etmeniz gerekir.
Paralel yürütülecek yollar
Çekişmeli alacak davası tek yolunuz değildir. Aynı anda değerlendirilmesi gerekenler:
1. Kefil, aval veren, müşterek borçlu Tasdik edilen konkordato kural olarak bunları bağlamaz. Alacağınızın kefili varsa, ona karşı takip yolu çekişme sürecinden bağımsız işleyebilir.
2. Teminatınız Rehinli alacaklıysanız, rehnin paraya çevrilmesi yolu ayrı bir rejime tabidir.
3. Komiser izinli mühlet sonrası alacaklar Bunlar konkordato şartlarına tabi değildir; ayrı takip edilir.
4. Çek/senette diğer sorumlular Ciro zincirindeki kişiler.
Süre yönetimi: kritik takvim
Aşama
Süre
Başlangıç
Alacak bildirimi
15 gün
İlan tarihi
İltihak (oylamaya katılma)
7 gün
Toplantı sonrası
Tasdik kararına istinaf
10 gün
Tebliğ
Çekişmeli alacak davası
1 ay
Tasdik kararının ilanı
Bu takvimi bir tablo hâlinde tutun ve tarihleri işaretleyin. Konkordato süreçlerinde süreler kısadır ve birbirine yakın gelir.
Sıkça Sorulan Sorular
Dava açmazsam alacağım tamamen yanar mı? Bu süre içinde ispat edilmeyen çekişmeli alacaklar bakımından ciddi hak kaybı doğar. Süreyi kaçırmayın.
Görevli mahkeme hangisi? Alacağın niteliğine ve taraflara göre belirlenir (asliye ticaret, asliye hukuk vb.). Dava açmadan önce görev ve yetki değerlendirmesi yapılmalıdır.
Zaten devam eden bir davam/icra dosyam vardı, ne olacak? Mevcut dosyaların durumu ayrıca değerlendirilmelidir; mükerrer dava riskine dikkat edilmelidir.