Konkordatoda Aval ve Ciro Sorumluluğu
Elinizde tahsil edemediğiniz bir çek veya bono var ve borçlu konkordato ilan etti. Bu noktada alacağınızın akıbetini belirleyen tek soru şudur: Evrakta kim, hangi sıfatla imza atmış?
Temel kural: konkordato sadece borçluyu bağlar
Tasdik edilen konkordato, kural olarak kefiller, müşterek borçlular ve garanti verenler hakkında hüküm doğurmaz.
Bu kuralın kıymetli evrak alanındaki yansıması şudur: Konkordatoya giren kişi dışındaki imza sahiplerine karşı başvuru yolunuz kural olarak açıktır.
Evraktaki roller ve sonuçları
Keşideci (düzenleyen)
Çeki veya bonoyu düzenleyen, asıl borçlu konumundaki kişi.
Konkordatoya giren keşideci ise: - Evraktan doğan borç konkordato kapsamındadır - Mühlet süresince takip yapılamaz - Alacağınızı komisere bildirmeniz gerekir - Projedeki oran ve vadeye tabi olursunuz
Ciranta
Evrakı devreden kişi. Kambiyo hukukunda cirantalar da müteselsilen sorumludur.
Konkordatoya giren yalnızca ciranta ise: - Keşideci konkordato kapsamında değilse, ona başvuru yolunuz açıktır - Diğer cirantalara da başvurabilirsiniz - Bu, çoğu alacaklının fark etmediği bir tahsilat yoludur
Konkordatoya giren keşideci ise ve elinizde başka cirantalar varsa: - Cirantalar konkordato kapsamında değilse, onlara başvurabilirsiniz
Aval veren
Kambiyo senedinde borcu güvence altına alan kişi. Aval, kefaletten farklı ve daha güçlü bir bağımsız sorumluluktur.
Konkordatoya giren, aval verilen kişi ise: - Aval veren, konkordatodan kural olarak yararlanamaz - Ona karşı takip yolunuz açıktır
Bu, uygulamada en değerli tahsilat yollarından biridir ve sıklıkla gözden kaçar.
Alacaklı için ilk adım: ciro zinciri analizi
Elinizdeki her çek ve bono için şu tabloyu çıkarın:
Rol
Kim?
Konkordatoda mı?
Başvurulabilir mi?
Keşideci
…
Evet/Hayır
…
1. Ciranta
…
Evet/Hayır
…
2. Ciranta
…
Evet/Hayır
…
Aval veren
…
Evet/Hayır
…
Bu tablo, konkordato dışında kime gidebileceğinizi net gösterir.
Uygulamada sık görülen tablo: Şirket konkordatoya girmiş, ancak şirket ortağı çeklere aval vermiş. Ortak konkordato kapsamında olmadığı için, ona karşı takip yolu açıktır.
Kambiyo takibi ve süreler
Kıymetli evraka dayalı haklarınızı korumak için:
- İbraz süreleri — Çekin süresinde ibraz edilmesi
- Protesto — Bono ve poliçede gerekli hâllerde
- Zamanaşımı — Kambiyo hukukundaki özel süreler
- Konkordato mühleti, borçluya karşı takibi durdurur; ancak diğer sorumlulara karşı hakların korunması için gerekli işlemler ihmal edilmemelidir
Bu işlemlerin zamanında yapılmaması, konkordato dışındaki sorumlulara başvuru hakkınızı da zayıflatabilir.
Borçlu tarafı için: aval ve kefalet envanteri
Konkordatoya başvuracak şirketler için kritik bir uyarı:
Şirketin verdiği avaller ve kefaletler, alacaklılar listesinde şarta bağlı yükümlülük olarak gösterilmelidir. Beyan edilmeyen bu yükümlülükler: -
Sonradan ortaya çıktığında projenin dengesini bozar - Gerçeğe aykırı beyan tartışması doğurur - Tasdik sonrası ortaya çıkarsa tam fesih sebebi olabilir
Ortakların kişisel avalleri ise ayrı bir meseledir: Şirket konkordatoyla korunurken, aval veren ortağın kişisel malvarlığı korunmaz.
Bu, konkordato kararının en çok göz ardı edilen boyutudur. Şirketi kurtarmak, ortağı kurtarmaz.
Ortak/yönetici için değerlendirme
Şirketiniz konkordatoya giriyorsa ve siz çeklere aval verdiyseniz:
- ☐ Toplam aval yükümlülüğünüzü çıkarın
- ☐ Hangi alacaklıların size başvurabileceğini belirleyin
- ☐ Kişisel malvarlığı riskinizi hesaplayın
- ☐ Alacaklılarla ayrıca müzakere edilmesi gerekip gerekmediğini değerlendirin
- ☐ Kendi ödeme kapasitenizi projenin bir parçası hâline getirmeyi düşünün
Son madde stratejik olabilir: Ortağın kişisel kaynak katkısı sunması, hem projeyi güçlendirir hem alacaklıların kefile başvuru baskısını azaltabilir.
Alacaklı için strateji
Konkordato içi ve dışı yolları paralel yürütün:
Konkordato içinde: - Alacak bildirimi yapın - Oylamaya katılın - Projeyi takip edin
Konkordato dışında: - Aval verene karşı takip - Konkordato kapsamında olmayan cirantalara başvuru - Keşideci farklıysa ona başvuru - Kefillere başvuru
İkinci grup, çoğu zaman birinciden daha hızlı sonuç verir. Konkordato süreci 1-2 yıl sürerken, aval verene karşı takip normal seyrinde ilerler.
Sıkça Sorulan Sorular
Konkordatolu firmanın çekini bankaya ibraz edebilir miyim? Süreleri korumak için ibraz ve gerekli işlemler yapılmalıdır. Ancak keşideci konkordatodaysa, mühlet süresince ona karşı icra takibi yapılamaz.
Şirket ortağı çeke aval vermiş, ona gidebilir miyim? Aval veren konkordato kapsamında değilse, ona karşı takip yolunuz kural olarak açıktır.
Cironun “bedeli teminattır” kaydıyla yapılmış olması durumu değiştirir mi? Cironun türü (temlik, tahsil, rehin cirosu) hukuki sonuçları etkiler; evrak incelenmelidir.
Aval verenin sorumluluğu, konkordatodaki indirim oranıyla sınırlı mı? Konkordato kural olarak aval vereni bağlamaz; sorumluluğu evraktaki tutar üzerinden değerlendirilir.