Konkordatoda Adi Alacaklıların Konumu
Ticari alacakların büyük çoğunluğu adi alacaktır: teminatsız, imtiyazsız, sıranın sonunda. Konkordatoda tenzilat yükünün büyük kısmını taşıyan grup da budur. Bu yazıda adi alacaklının gerçek konumunu ve elindeki araçları açıklıyorum.
Neden tenzilat yükü adi alacaklıya biner?
Basit bir eleme mantığı vardır:
Alacak grubu
Projede durum
Rehinli alacaklar
Rehnin kıymetini karşılayan kısım özel rejime tabi; İİK m. 308/h yapılandırma yolu
İşçi alacakları (İİK 206/1)
Tam ödenmesi tasdik şartı
Kamu alacakları
Özel hükümler ve değerlendirmeler
Komiser izinli borçlar
Konkordato şartlarına tabi değil
Adi alacaklar
Tenzilat ve vade burada uygulanır
Yani projenin borç yükünü azaltma kapasitesi, esas olarak adi alacaklılara uygulanan indirimle sınırlıdır.
Bu, adi alacaklı için kötü bir haber gibi görünse de aslında pazarlık gücünün kaynağıdır: Projenin ayakta kalması sizin oyunuza bağlıdır.
Oy gücü: en önemli koz
İİK m. 302’deki nisap hem alacaklı sayısını hem alacak tutarını esas alır. Ve nisap hesabına katılmayanlar vardır:
- İİK m. 206/1 imtiyazlı alacakların alacaklıları (işçi alacakları)
- Borçlunun eşi, çocuğu ve kanunda sayılan yakınları
- Rehinle temin edilmiş alacakların, takdir edilen kıymeti karşılayan kısmı
Pratik sonuç: Nisap hesabı büyük ölçüde adi alacaklılar üzerinden yapılır. Yani oy gücünüz, toplam borç içindeki payınızdan daha yüksektir.
Bunu hesaplayın: - Kaydedilen toplam alacak ne kadar? - Nisaba katılmayanlar çıkarıldığında kalan tutar ne? - Bu tutar içindeki payınız yüzde kaç?
Sonuç sizi şaşırtabilir: Toplam borcun %8’ine sahip bir alacaklı, nisap hesabında %20’lik bir ağırlığa sahip olabilir.
Pozisyonu güçlendirme yolları
Adi alacaklı olarak konumunuzu iyileştirmenin yolları vardır.
Yol 1: Teminat araştırması
Alacağınızın gerçekten teminatsız olup olmadığını kontrol edin: - Sözleşmede rehin veya ipotek taahhüdü var mı? - Mülkiyeti saklı tutma kaydı var mı? - Teslim edilen malın mülkiyeti hâlâ sizde mi? - Hapis hakkı doğmuş mu?
Yol 2: Kefil, aval, müşterek borçlu
En yüksek getirili araştırmadır. Tasdik edilen konkordato kural olarak kefilleri, müşterek borçluları ve garanti verenleri bağlamaz.
Kontrol edin: - Sözleşmedeki kefalet hükümleri - Şirket ortaklarının kişisel kefaleti - Grup şirketlerinin çapraz kefaleti - Çek/senette aval veren ve ciro zinciri
Kefil konkordato kapsamında değilse, ona karşı takip yolunuz kural olarak açıktır.
Yol 3: Alacağın tarihini ayrıştırma
Mühlet sonrası, komiser izniyle doğan alacaklarınız varsa bunlar konkordato şartlarına tabi değildir. Ayrı takip edin.
Yol 4: Diğer adi alacaklılarla koordinasyon
Tek başına küçük bir alacaklı etkisizdir; birleşen adi alacaklılar nisabı belirler.
- Benzer konumdaki alacaklılarla iletişim kurun
- Ortak tutum belirleyin
- Alacaklılar kurulunda temsil talep edin
- Ortak müzakere heyeti oluşturun
Bu, uygulamada en çok işe yarayan ama en az kullanılan stratejidir.
Yol 5: Müzakerede somut talep
Ret oyu tehdidi tek başına yeterli değildir; ne istediğinizi net söyleyin: - Ödeme oranının artırılması - Vadenin kısaltılması - Ödemesiz dönemin kaldırılması - Teminat eklenmesi (ortak kefaleti en çok kabul göreni) - Ödemelerin öne yüklenmesi - Faaliyet dışı varlık satışının projeye eklenmesi - Emanet (escrow) mekanizması
Yol 6: Dosya inceleme ve itiraz
- Faaliyet dışı satılabilir varlık projede yok mu? → “Kaynaklarla orantısızlık” itirazı
- Karşılaştırma tablosundaki tasfiye iskontosu aşırı mı?
- İlişkili taraf alacakları şişirilmiş mi? → Nisap itirazı
Adi alacaklı için karar çerçevesi
Kabul yönünde: - Projedeki tutar, iflas senaryosundaki payınızdan yüksek - Proje uygulanabilir görünüyor - Ticari ilişki değerli - Teminat ve güvence sağlanmış
Müzakere yönünde: - Teklif iflas senaryosuna yakın - Kaynaklar tam kullanılmamış - Oyunuz nisapta belirleyici
Ret yönünde: - Teklif iflas senaryosundan düşük - Borçlu kötüniyetli - Proje açıkça uygulanamaz - Malvarlığı eriyor
Gelecek için: adi alacaklı olmaktan çıkmak
Bu deneyimden çıkarılacak en değerli ders, sonraki işlemler içindir:
- Büyük müşterilerden teminat isteyin (ipotek, teminat mektubu, kefalet)
- Sözleşmelere ortak kefaleti koyun
- Mülkiyeti saklı tutma kaydı kullanın
- Kredi limitlerini müşteri bazında sınırlayın
- Alacak sigortası değerlendirin
- Müşteri risk izleme sistemi kurun
Konkordatoda adi alacaklı olmanın maliyeti, bu önlemlerin maliyetinden çok daha yüksektir.
Sıkça Sorulan Sorular
Küçük alacaklıyım, sürece katılmam anlamlı mı? Evet. Nisap hem sayı hem tutar ayağını içerir; sayı ayağında her alacaklı eşittir. Ayrıca diğer küçük alacaklılarla birleşmek tutar ayağında da etki yaratır.
Adi alacaklı olarak teminat talep edebilir miyim? Müzakerede talep edebilirsiniz. Borçlunun rehin tesisi mahkeme iznine tabidir; ancak üçüncü kişi kefaleti bu kapsamda değildir ve daha kolay sağlanabilir.
Projede bana uygulanan oran diğer adi alacaklılardan farklı olabilir mi? Eşit konumdaki alacaklılara farklı muamele itiraz konusudur. Fark varsa gerekçesini sorgulayın.