Kod 29 ile İşten Çıkarılma: Sonuçları ve Yapılacaklar
Çalışma hayatında adı en çok duyulan ve işçiler için en ağır sonuçlar doğuran çıkış kodu, 'kod 29' olarak bilinen koddur. Bu kod, işverenin işçiyi ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle çıkardığını ifade ederdi ve İş Kanunu m.25/II'ye dayanırdı.
Önce güncel duruma değinmek gerekir: bu kod, tüm ağır fiilleri (hırsızlık, devamsızlık, sataşma, hakaret, güveni kötüye kullanma) tek bir başlık altında topladığı ve uygulamada kötüye kullanıldığı gerekçesiyle yürürlükten kaldırılmış; yerine bu fiilleri ayrıştıran yeni alt kodlar getirilmiştir. Buna rağmen 'kod 29' ifadesi hem işçiler hem işverenler arasında hâlâ yaygın biçimde kullanılmakta ve aynı hukuki sonuçlar bu yeni kodlar bakımından da geçerliliğini korumaktadır.
Bu kapsamda yapılan bir fesih, işçi için iki ağır sonuç doğurur. Birincisi, işçi kıdem ve ihbar tazminatı alamaz; çünkü m.25/II'ye dayanan haklı fesih, tazminat hakkını ortadan kaldırır. İkincisi, işçi işsizlik ödeneğinden yararlanamaz; çünkü kendi kusuruyla işsiz kalmış sayılır. Buna ek olarak, bu tür bir kayıt işçinin sonraki iş başvurularında da olumsuz etki yaratabilir.
Ancak burada işçiyi koruyan çok önemli bir denge vardır: feshin haklı olduğunu ispat yükü tamamen işverendedir. İşveren, iddia ettiği fiili somut delillerle (tutanak, kamera kaydı, tanık, belge) kanıtlamak zorundadır. Ayrıca fiili öğrendiği tarihten itibaren altı işgünü içinde feshi yapmış olmalıdır; bu süre geçtikten sonra yapılan fesih haklı sayılmaz. Uygulamada birçok işveren, tazminat ödememek için bu kodu delilsiz biçimde kullanır ve açılan davalarda fesih haksız bulunur.
Bu şekilde çıkarılan bir işçinin yapması gerekenler nettir: e-Devlet üzerinden çıkış kodunu kontrol etmek, fesih bildirimi ve varsa tutanakların bir örneğini temin etmek, kendisine imzalatılmak istenen belgelere ihtirazi kayıt koymak ve vakit kaybetmeden hukuki yola başvurmaktır. Fesih haksız bulunursa işçi kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanır, çıkış kodunun düzeltilmesiyle işsizlik ödeneği başvurusu mümkün hâle gelir; iş güvencesi kapsamındaysa işe iade davası da açabilir. Ayrıca asılsız ve itibar zedeleyici bir suçlamayla yapılan fesihlerde manevi tazminat tartışması da gündeme gelebilir.
📞 Adapazarı, Sakarya ve çevre illerde İş Hukuku konusunda profesyonel destek almak için Göklüoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçin: www.gokluogluhukuk.com
Av. Tarık GÖKLÜÖĞLU