Mal Bildiriminde Bulunmama ve Hapsen Tazyik
Ödeme emrinde çoğu mükellefin gözden kaçırdığı bir yükümlülük vardır: borcu ödeyemiyorsanız mal bildiriminde bulunmanız gerekir. Bu yükümlülüğün ihmali, hürriyeti bağlayıcı bir tedbire kadar gidebilir.
Mal bildirimi nedir?
Mal bildirimi; borçlunun, borcuna yetecek miktardaki malvarlığını ve gelirini, borcu karşılamaya yetecek nitelikte olup olmadığını da belirterek tahsil dairesine yazılı veya sözlü olarak bildirmesidir.
Bildirimde yer alması gerekenler:
- Taşınır ve taşınmaz mallar
- Alacaklar ve haklar
- Gelirler
- Malvarlığı yoksa “malım yoktur” beyanı ve geçim kaynağının açıklanması
Son madde önemlidir: Hiç malvarlığınız olmasa dahi bildirimde bulunma yükümlülüğü devam eder.
Süre: 15 gün
Ödeme emrinin tebliğinden itibaren 15 gün içinde, borç ödenmemişse mal bildiriminde bulunulmalıdır.
Bu süre, ödeme emrine dava açma süresiyle aynıdır. Dava açmak, mal bildirimi yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bu nedenle ihtiyatlı yaklaşım, hem dava açmak hem mal bildiriminde bulunmaktır.
Bildirimde bulunmamanın sonuçları
1. Hapsen tazyik 6183 sayılı Kanun uyarınca, kendisine ödeme emri tebliğ olunan ve malı olmadığı yolunda bildirimde bulunan borçlu, bu bildirimle birlikte veya bildirim tarihinden itibaren kanunda öngörülen süre içinde, en son kanuni ikametgâh ve iş adreslerini, varsa devamlı mükellefiyetleri bulunan diğer tahsil dairelerini ve mükellefiyet numaralarını bildirmek zorundadır.
Mal bildiriminde bulunmayan borçlu hakkında, tahsil dairesinin talebi üzerine icra tetkik mercii hâkimliğince hapsen tazyik kararı verilebilir. Bu, cezalandırma değil, bildirimde bulunmaya zorlama amacı taşıyan bir tedbirdir; bildirimde bulunulduğunda son bulur.
2. İhtiyati haciz sebebi Mal bildirimine çağrılan borçlunun süresinde bildirimde bulunmaması veya noksan bildirimde bulunması, ihtiyati haciz sebeplerinden biridir.
3. Gerçeğe aykırı bildirim Gerçeğe aykırı bildirimde bulunmak ayrıca yaptırıma tabidir.
Mal bildirimi nasıl yapılır?
- Yazılı dilekçeyle tahsil dairesine
- Malvarlığı kalemleri açık ve eksiksiz olarak
- Değer bilgileriyle birlikte
- Malvarlığı yoksa geçim kaynağı açıklanarak
- Kayıt tarihli örneği saklanarak
Sonradan mal edinme
Mal bildiriminde bulunduktan sonra malvarlığında artış olursa, bunun da bildirilmesi gerekir. Bu yükümlülük süreklidir.
Stratejik değerlendirme
Mal bildirimi, borçlu için ikili bir durum yaratır:
Yararı: Hapsen tazyik ve ihtiyati haciz riskini ortadan kaldırır. İyiniyetli davrandığınızı gösterir.
Riski: Malvarlığınızı idareye bildirmiş olursunuz; bu mallara haciz uygulanabilir.
Ancak ikinci riskin abartılmaması gerekir: İdare zaten tapu, trafik, banka ve ticaret sicili kayıtlarına erişebilmektedir. Bildirimde bulunmamak malvarlığınızı gizlemez; yalnızca ek yaptırım riski doğurur.
Bu nedenle doğru yaklaşım, süresinde ve doğru bildirimde bulunup, paralel olarak:
- Haczedilmezlik iddialarını ileri sürmek
- Tecil-taksitlendirme talep etmek
- Gerekiyorsa ödeme emrine dava açmak
şeklindedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hiç malım yok, yine de bildirimde bulunmalı mıyım? Evet. “Malım yoktur” beyanı da bir mal bildirimidir ve yükümlülüğü yerine getirir. Ayrıca geçim kaynağınızı açıklamanız istenir.
Dava açtım, mal bildirimi yapmam gerekir mi? Dava açmak yükümlülüğü kendiliğinden kaldırmaz. İhtiyatlı olan, süresinde bildirimde bulunmaktır.
Hapsen tazyik kararı verilirse ne yapabilirim? Bildirimde bulunmak, tedbiri sona erdirir. Ayrıca karara karşı kanun yolları değerlendirilebilir.