Konkordatoda Mahkeme İzni Gerektiren İşlemler
İİK m. 297’deki yasaklar mutlak değildir: Bu işlemler mahkeme izniyle yapılabilir. Sorun, çoğu şirketin izin mekanizmasını bilmemesi ve ya hiç işlem yapamaz hâle gelmesi ya da izinsiz işlem yapıp süreci riske atmasıdır.
İzne tabi işlemler
Mahkeme izni gerektirenler:
- Rehin tesisi
- Kefil olma
- Taşınmaz ve işletmenin devamlı tesisatının devri veya takyidi
- İvazsız tasarruflar
Ayrıca mahkeme, mühlet kararı verirken veya mühlet içinde, başka işlemlerin de ancak komiser izniyle yapılmasına karar verebilir. Bu nedenle her dosyanın izin rejimi, mühlet kararında ayrıca belirlenir.
Neden izin verilir? Mantık
Yasakların amacı, borçluyu felç etmek değil; alacaklıların menfaatini korumaktır. Bir işlem alacaklıların menfaatine hizmet ediyorsa izin verilmesi beklenir.
İzin verilme olasılığı yüksek işlemler: - Faaliyet dışı bir taşınmazın satılıp hasılatın alacaklılara ödenmesi - Projede öngörülen varlık satışının gerçekleştirilmesi - İşletmenin faaliyetini sürdürmesi için zorunlu bir teminatın verilmesi - Değer kaybeden bir varlığın zamanında satılması
İzin verilme olasılığı düşük işlemler: - Belirli bir alacaklıya teminat verilmesi (eşitliği bozar) - İlişkili kişiye düşük bedelle devir - Faaliyetin temelini oluşturan tesisatın satılması - Karşılıksız devirler - Hasılatın alacaklılara değil başka amaca yönlendirileceği satışlar
İzin başvurusu nasıl yapılır?
Adım 1: Komiserle ön görüşme
İzin talebini doğrudan mahkemeye sunmadan önce komiserle görüşün. Komiserin olumlu görüşü, mahkeme kararını doğrudan etkiler.
Bu aşamada: - İşlemin gerekçesini anlatın - Alacaklılar için faydasını gösterin - Komiserin çekincelerini öğrenip talebinizi revize edin
Adım 2: Gerekçeli dilekçe
İzin talebinde yer alması gerekenler:
1. İşlemin tanımı Hangi varlık, hangi işlem, hangi karşı taraf, hangi bedel.
2. Gerekçe İşlem neden yapılmalı? İşletmenin faaliyeti için mi, projede öngörülen kaynak yaratma için mi, değer kaybını önlemek için mi?
3. Alacaklılara faydası En kritik bölümdür. İşlem sonucu alacaklıların durumu nasıl iyileşecek? Hasılat nereye gidecek?
4. Bedelin emsale uygunluğu Bağımsız değerleme raporu, emsal satış verileri, alınan teklifler.
5. Karşı tarafın kim olduğu İlişkili kişi mi? İlişkili kişiyse ekstra gerekçe ve emsal ispatı gerekir.
6. Hasılatın kullanımına ilişkin taahhüt “Satış bedelinin tamamı alacaklılara ödenecektir” veya “belirlenen hesapta bloke tutulacaktır” gibi.
7. Komiserin görüşü
Adım 3: Ekler
- Bağımsız değerleme raporu
- Alınan teklifler (birden fazla teklif alınması, bedelin piyasa düzeyinde olduğunu gösterir)
- Sözleşme taslağı
- Karşı tarafın kimlik/ticaret sicil bilgileri
- İşlemin projeye etkisini gösteren hesap
Şeffaflık: en etkili strateji
İzin süreçlerinde en çok işe yarayan yaklaşım şeffaflıktır:
- Birden fazla teklif alın — Bedelin piyasa düzeyinde olduğunun en güçlü kanıtı
- Bağımsız değerleme yaptırın — Kendi beyanınız yerine üçüncü göz
- Hasılatın kullanımını taahhüt edin — Paranın nereye gideceği belli olsun
- Alacaklılar kurulunu bilgilendirin — Varsa kurulun olumlu görüşü değerlidir
- İlişkili kişi işlemlerinden mümkün olduğunca kaçının — Kaçınılmazsa emsal ispatını güçlendirin
İzin alınmadan yapılan işlem
Hükümsüzdür. Ayrıca: - Borçlunun tasarruf yetkisi kaldırılabilir - İİK m. 292 çerçevesinde mühlet kaldırılıp iflasa hükmedilebilir - Duruma göre cezai sorumluluk gündeme gelebilir
Üçüncü kişi bakımından da risk vardır: Mühlet ilan edilmiş ve sicillere bildirilmiş olduğundan, iyiniyet iddiası zayıflar.
Karşı taraf olarak: nasıl korunursunuz?
Konkordato mühleti almış bir şirketle işlem yapacaksanız:
- ☐ Mühlet durumunu teyit edin (ilan.gov.tr, Ticaret Sicili Gazetesi)
- ☐ İşlem izne tabi mi, kontrol edin
- ☐ Mahkeme izin kararının aslını veya onaylı örneğini isteyin
- ☐ İzin kararının kapsamının yapacağınız işlemi karşıladığından emin olun
- ☐ Komiserin görüşünü teyit edin
- ☐ Ödemeyi izin kararında öngörülen usule göre yapın
Beşinci madde önemlidir: İzin kararı “X taşınmazının satışına” ilişkinse, Y taşınmazının satışını kapsamaz.
Alacaklı olarak izin taleplerini izlemek
Alacaklı olarak izin taleplerinden haberdar olmak menfaatinizedir. Alacaklılar kurulu üyesiyseniz bu bilgi size ulaşır; değilseniz komiserden bilgi talep edebilirsiniz.
İtiraz edilecek durumlar: - Bedel piyasa değerinin altında - Karşı taraf borçluyla ilişkili - Hasılatın nereye gideceği belirsiz - İşlem, işletmenin faaliyetini imkânsız kılıyor - Belirli bir alacaklıya avantaj sağlıyor
Sıkça Sorulan Sorular
İzin ne kadar sürede alınır? Mahkemenin iş yüküne ve dosyanın niteliğine bağlıdır. Acil işlemlerde bu durum dilekçede belirtilmelidir.
Komiserin izni yeterli mi, mahkeme izni şart mı? İİK m. 297’de sayılan işlemler için mahkeme izni aranır. Mahkeme, başka işlemleri komiser iznine tabi tutabilir; bu ayrım mühlet kararında görülür.