Konkordato Projesine Ret Oyu Vermek Mantıklı mı?
Alacaklıların ilk refleksi genellikle ret yönündedir: “Borcumun %40’ından vazgeçmemi istiyorlar, kabul etmem.” Bu duygusal olarak anlaşılırdır — ancak ekonomik olarak çoğu zaman yanlıştır.
Bu yazıda kararı duygudan çıkarıp hesaba oturtuyorum.
Önce doğru soruyu sorun
Yanlış soru: “Bu teklif adil mi?”
Doğru soru: “Bu teklifi reddedersem elime ne geçer?”
Ret oyunun alternatifi, borcun tamamının ödenmesi değildir. Alternatif, iflastır.
İflas senaryosunu hesaplayın
Ret oyu vermeden önce şu hesabı yapın:
Adım 1 — Borçlunun malvarlığının tasfiye değeri Piyasa değeri değil; iflas satışlarındaki iskonto uygulanmış değer. İşletme değeri (marka, müşteri portföyü, lisans) iflasta büyük ölçüde kaybolur.
Adım 2 — Sizden önce ödenecekler - Tasfiye masrafları ve masa borçları - Rehinli alacaklar - İİK m. 206/1 imtiyazlı alacaklar (işçi alacakları) - Kamu alacakları
Adım 3 — Adi alacaklılara kalan Kalan tutar, toplam adi alacağa bölünür.
Adım 4 — Süre İflas tasfiyesi yıllar sürer. Bugünkü bir ödeme ile beş yıl sonraki tasfiye payı aynı değerde değildir.
Uygulamada bu hesabın sonucu şaşırtıcıdır: Adi alacaklıya iflastan düşen pay çoğu dosyada çok düşüktür — bazı dosyalarda sıfıra yakındır.
Karşılaştırma tablosunu inceleyin. Borçlu bu hesabı zaten yapmak zorundadır (İİK m. 286). Ancak tablonun varsayımlarını sorgulayın: - Tasfiye iskontosu makul mü? - Değerleme bağımsız mı? - Tüm malvarlığı gösterilmiş mi?
Karar matrisi
Durum
Öneri
Projedeki tutar > iflas senaryosu, proje uygulanabilir
Kabul
Projedeki tutar > iflas senaryosu ama proje gerçekçi değil
Müzakere — teminat ve vade iyileştirmesi iste
Projedeki tutar ≈ iflas senaryosu
Müzakere — oran artışı iste
Projedeki tutar < iflas senaryosu
Ret — tasdik zaten reddedilmeli
Kaynaklar tam kullanılmamış (satılabilir varlık projede yok)
Müzakere/Ret — kaynakların projeye eklenmesini talep et
Borçlu kötüniyetli, malvarlığı eriyor
Ret
Ticari ilişki kritik, borçlu toparlanabilir
Kabul
Ret oyunun sonuçları
Sonuç 1: Nisap sağlanamazsa talep reddedilir İİK m. 302 uyarınca çoğunluğun sağlanamaması hâlinde konkordato talebinin reddine karar verilir. Borçlu iflasa tabiyse ve şartları varsa iflasa hükmedilebilir.
Sonuç 2: Nisap sağlanırsa yine de bağlanırsınız Bu, en çok atlanan noktadır: Tasdik edilen konkordato, ret oyu verenleri de bağlar (İİK m. 308/c). Yani ret oyu vermeniz, sizi projenin dışında tutmaz.
Dolayısıyla ret oyu, ancak nisabı etkileyebiliyorsa anlamlıdır.
Kritik soru: oyunuz belirleyici mi?
Ret oyu vermeden önce nisaptaki konumunuzu hesaplayın:
- Kaydedilen toplam alacak ne kadar?
- Sizin payınız yüzde kaç?
- Kaydedilen alacaklı sayısı kaç?
- Rehinli ve imtiyazlı alacaklar nisaptan çıkarıldığında tablo ne oluyor?
Büyük alacaklıysanız (örneğin toplam alacağın %25’inden fazlası), oyunuz tutar nisabını doğrudan etkiler. Bu, sizin pazarlık gücünüzdür.
Küçük alacaklıysanız, ret oyunuz sonucu değiştirmeyebilir; bu durumda enerjinizi müzakereye ve teminat talebine yöneltmek daha verimlidir.
Ret yerine müzakere: en verimli yol
Uygulamada en iyi sonucu veren strateji, ret oyunu bir pazarlık kozu olarak kullanmaktır.
Talep edilebilecekler: - Ödeme oranının artırılması - Vadenin kısaltılması - Ödemesiz dönemin kaldırılması/kısaltılması - Teminat eklenmesi (ipotek, kefalet, teminat mektubu) - Ödemelerin öne yüklenmesi - Faaliyet dışı varlık satışının projeye eklenmesi - Ortaklardan kaynak katkısı - Emanet (escrow) mekanizması — Belirli tahsilatların doğrudan alacaklılara aktarılması - Ödeme aksatılırsa devreye girecek güvence
Bu talepler, özellikle nisapta belirleyici konumdaysanız ciddiye alınır.
Müzakere zamanlaması: Toplantı öncesi, komiser aracılığıyla veya doğrudan borçluyla görüşün. Toplantıda dayatılan bir projeyi değiştirmek, önceden müzakere edilmiş bir projeyi kabul ettirmekten çok daha zordur.
Ret oyunun gerçekten doğru olduğu hâller
- Projedeki tutar, iflas senaryosundan düşük — Bu zaten tasdik engelidir (İİK m. 305)
- Kaynaklar tam kullanılmamış — Satılabilir varlıklar projede yok
- Borçlu kötüniyetli — Malvarlığı kaçırılıyor, gerçeğe aykırı beyan var
- Proje uygulanamaz — Nakit akışı projeksiyonu dayanaksız; fesih riski çok yüksek
- Malvarlığı eriyor — Her geçen ay tasfiye değeri düşüyor; erken iflas daha iyi
Son madde ince bir hesaptır: Zarar eden bir işletmede geçen her ay, alacaklıların eline geçecek tutarı azaltır.
Ret oyu verdiyseniz sonrası
Nisap sağlanır ve konkordato tasdik edilirse: - Proje sizi de bağlar - Tasdike itiraz edebilirsiniz (ayrı yazımızda) - Tasdik kararına karşı 10 gün içinde istinaf yolu açıktır - Size karşı proje uyarınca ifada bulunulmazsa kişisel fesih (İİK m. 308/e) talep edebilirsiniz
Bu nedenle ret oyu verirken gerekçenizi tutanağa geçirtin; sonraki itirazlarınızın dayanağı olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Ret oyu verirsem tasdik edilirse alacağım azalır mı? Tasdik edilen konkordato ret oyu verenleri de bağlar. Ret oyu, sizi projeden muaf tutmaz.
Çekimser kalabilir miyim? Oylamada imza edenler kabul etmiş sayılır. İmza etmemek, kabul etmemek anlamına gelir; ancak nisap hesabı kaydedilen alacaklar üzerinden yapılır.
Ret oyu verip sonra fikrimi değiştirebilir miyim? İltihak süresi içinde projeye katılım bildirilebilir. Süre kısadır, takip edilmelidir.