İşçi Sigortasız Çalıştırılırsa Ne Olur? (Hizmet Tespiti)
Sigortasız çalıştırma, çalışma hayatının en yaygın ve en zararlı sorunlarından biridir. İşçi çoğu zaman çalıştığı dönemde bunun farkına varmaz; ancak emeklilik, sağlık ya da bir iş kazası söz konusu olduğunda eksik sigortanın ağır sonuçları ortaya çıkar. İyi haber şu: bu durum hukuken düzeltilebilir.
Sigortasız çalıştırmanın işçiye verdiği zarar çok yönlüdür. Prim ödenmeyen dönemler emeklilik hesabına girmez; bu da emeklilik yaşının gecikmesi ya da aylığın düşmesi anlamına gelir. Sağlık hizmetlerinden yararlanma sıkıntıya girebilir. Bir iş kazası yaşanması halinde, sigortasızlık işçinin sosyal güvenlik haklarını kullanmasını zorlaştırır (her ne kadar iş kazasında SGK yine devreye girse de durum karmaşıklaşır).
İşçinin bu duruma karşı en güçlü hukuki yolu hizmet tespiti davasıdır. Bu davayla işçi, gerçekte çalıştığı dönemin, gün sayısının ve ücretinin Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarına işlenmesini sağlar. Dava kamu düzenini ilgilendirdiğinden, SGK da taraf olur ve mahkeme konuyu resen araştırır; çalışmanın varlığı tanık dahil her türlü delille ispatlanabilir.
Sigortasızlık aynı zamanda işçiye haklı fesih imkânı da verir. Sigorta primlerinin hiç yatırılmaması ya da eksik yatırılması, İş Kanunu m.24/II kapsamında değerlendirilir; işçi bu nedenle iş sözleşmesini haklı nedenle feshedip kıdem tazminatına hak kazanabilir. Ayrıca işçi, durumu Sosyal Güvenlik Kurumu'na ya da Çalışma ve İş Kurumu'na bildirerek (şikayet ederek) denetim başlatılmasını sağlayabilir.
İşveren açısından sonuçlar ağırdır: tespit edilen sigortasız çalıştırma nedeniyle geriye dönük primler, gecikme zamları ve idari para cezaları gündeme gelir. Sonuç olarak sigortasız çalıştırılan bir işçi, hem geçmiş haklarını hizmet tespiti davasıyla geri kazanabilir hem de bu durumu haklı fesih ve şikayet yoluyla değerlendirebilir. Çalışmaya dair her belge (banka kaydı, mesaj, tanık) bu süreçte değerlidir.
📞 Adapazarı, Sakarya ve çevre illerde İş Hukuku konusunda profesyonel destek almak için Göklüoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçin: www.gokluogluhukuk.com
Av. Tarık GÖKLÜÖĞLU
Göklüoğlu Hukuk Bürosu | Sakarya