Ev Hizmetlerinde Çalışanların Sigortası ve Hakları
Temizlikçi, bakıcı, aşçı ya da bahçıvan olarak ev hizmetlerinde çalışan kişilerin hukuki durumu, kendine özgü kurallara tabidir ve sıkça yanlış bilinir. Bu alanda belirleyici olan ölçüt, ay içinde çalışılan gün sayısıdır.
5510 sayılı Kanun'un ek 9. maddesi, ev hizmetlerinde çalışanlar için özel bir sigortalılık rejimi öngörür. Buna göre ay içinde on günden az çalıştırılanlar ile on gün ve daha fazla çalıştırılanlar farklı esaslara tabidir. On gün ve üzerinde çalıştırılanlar tam sigortalı sayılır; işveren, kolaylaştırılmış bir tescil sistemi üzerinden bildirimini yapar ve primleri öder. On günden az çalıştırılanlar bakımından ise yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamında sınırlı bir bildirim ve prim yükümlülüğü söz konusudur; bu kişiler isterse kendi istekleriyle uzun vadeli sigorta kollarına prim ödeyerek emeklilik hakkı elde edebilir.
İş Kanunu bakımından ise önemli bir ayrım vardır: ev hizmetleri, İş Kanunu'nun kapsamı dışında bırakılmıştır. Bunun anlamı, bu kişilerin kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık ücretli izin ve fazla mesai gibi İş Kanunu'na özgü haklardan doğrudan yararlanamamasıdır. Bu, çalışma hayatındaki en tartışmalı kapsam dışılıklardan biridir.
Ancak bu, ev hizmetlisinin hiçbir hakkı olmadığı anlamına gelmez. Bu ilişki, Türk Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmesine ilişkin hükümlerine tabidir. Buna göre ücret alacağı, fesih bildirim süreleri ve genel hizmet sözleşmesi hükümleri çerçevesindeki haklar geçerliliğini korur. Ayrıca sigorta bildirimi ve prim yükümlülükleri, sosyal güvenlik mevzuatı gereği devam eder. Uygulamada dikkat edilmesi gereken bir husus, çalışmanın gerçekte ev hizmeti olup olmadığıdır. Kişi bir hane halkına yönelik ev işleri yerine, aslında bir işyerinde ya da ticari bir faaliyet kapsamında çalıştırılıyorsa, ilişki ev hizmeti sayılmaz ve İş Kanunu hükümleri uygulanır. Bu ayrım, kişinin hangi haklara sahip olacağını doğrudan belirlediğinden, somut çalışma düzeninin dikkatle değerlendirilmesi gerekir.
📞 Adapazarı, Sakarya ve çevre illerde İş Hukuku konusunda profesyonel destek almak için Göklüoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçin: www.gokluogluhukuk.com
Av. Tarık GÖKLÜÖĞLU