Yurt Dışında Yaşayanın Türkiye'deki Geliri: Dar Mükellefiyet

Yurt Dışında Yaşayanın Türkiye'deki Geliri: Dar Mükellefiyet

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının Türkiye'deki taşınmazları, mevduatları ve yatırımları bulunması yaygındır. Bu kişilerin vergisel durumu, tam mükellef mi dar mükellef mi oldukları sorusuna göre tamamen değişir.

Ayrımın esası

Gelir Vergisi Kanunu'na göre Türkiye'de yerleşmiş olanlar ile resmî daire ve müesseselere veya merkezi Türkiye'de bulunan teşekkül ve teşebbüslere bağlı olup adı geçen daire, müessese, teşekkül ve teşebbüslerin işleri dolayısıyla yabancı memleketlerde oturan Türk vatandaşları tam mükelleftir ve Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazançların tamamı üzerinden vergilendirilir.

Türkiye'de yerleşmiş olmayan gerçek kişiler ise dar mükelleftir ve sadece Türkiye'de elde ettikleri kazanç ve iratlar üzerinden vergilendirilir.

Türkiye'de yerleşme kriteri

İkametgâhı Türkiye'de bulunanlar ile bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar Türkiye'de yerleşmiş sayılır. Geçici ayrılmalar, Türkiye'de oturma süresini kesmez.

Buna karşılık belli ve geçici görev veya iş için Türkiye'ye gelenler ile tutukluluk, hükümlülük veya hastalık gibi sebeplerle Türkiye'de alıkonulmuş veya kalmış olanlar, altı aydan fazla kalsalar dahi Türkiye'de yerleşmiş sayılmaz.

Ayrıca çalışma veya oturma izni alarak yurt dışında yerleşen Türk vatandaşları bakımından özel bir düzenleme bulunmakta olup, bu kişilerin durumu ayrıca değerlendirilir.

Dar mükellefin Türkiye'deki gelirleri

— Kira geliri: Türkiye'deki taşınmazdan elde edilen kira geliri Türkiye'de vergilendirilir. İşyeri kiralarında stopaj yapılır; konut kiralarında ise beyan yükümlülüğü değerlendirilir.

— Taşınmaz satış kazancı: Türkiye'deki taşınmazın satışından doğan değer artış kazancı Türkiye'de vergilendirilir.

— Menkul sermaye iratları: mevduat faizi, kâr payı ve benzeri gelirler bakımından stopaj esası uygulanır.

— Ticari kazanç: Türkiye'de işyeri veya daimi temsilci aracılığıyla yürütülen faaliyetlerden elde edilen kazançlar.

— Ücret: Türkiye'de değerlendirilen hizmet karşılığı ödemeler.

Beyan yükümlülüğü farkı

Dar mükellefler bakımından önemli bir kolaylık vardır: tamamı Türkiye'de tevkif suretiyle vergilendirilmiş bulunan bazı gelirler için yıllık beyanname verilmez.

Bu nedenle işyeri kira geliri stopaja tabi tutulmuş bir dar mükellef, beyan yükümlülüğü bakımından tam mükelleften farklı bir konumdadır.

Buna karşılık stopaja tabi olmayan gelirler için beyan yükümlülüğü doğabilir. Bu ayrımın her gelir türü bakımından ayrı değerlendirilmesi gerekir.

Mükellefiyet türünün değişmesi

Yurt dışında yaşayan bir kişinin Türkiye'ye dönmesi veya Türkiye'de altı aydan fazla kalması hâlinde tam mükellefiyete geçiş söz konusu olabilir. Bu geçiş, dünya genelindeki gelirlerin Türkiye'de beyan edilmesi sonucunu doğurur.

Bu nedenle Türkiye'ye dönüş planlayan kişilerin, dönüş yılına ilişkin vergisel sonuçları önceden değerlendirmesi gerekir. Özellikle yurt dışında yüksek gelir veya varlık bulunması hâlinde bu değerlendirme kritik önemdedir.

Sık sorulan sorular

Yurt dışında vergi ödüyorum, Türkiye'de de öder miyim?

Mükellefiyet türü ve çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması hükümleri birlikte değerlendirilir.

Türkiye'deki evimi sattım, vergi doğar mı?

Dar mükellefler bakımından da Türkiye'deki taşınmaz satışından doğan değer artış kazancı vergilendirilir; beş yıl kuralı uygulanır.

Mavi kartlıyım, durumum ne?

Yerleşme kriteri esas alınır; vatandaşlık durumu tek başına belirleyici değildir.

Yurt dışında yaşıyor ve Türkiye'de gelir elde ediyorsanız, mükellefiyet türünüzü ve beyan yükümlülüğünüzü netleştirebiliriz.

📞 Adapazarı, Sakarya ve çevre illerde Vergi Hukuku konusunda profesyonel destek almak için Göklüoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçin: www.gokluogluhukuk.com

Av. Tarık GÖKLÜÖĞLU