Veraset ve İntikal Vergisi Beyanı
Bir yakınınızı kaybettikten sonra karşılaşacağınız vergisel yükümlülüklerin başında bu gelir. Süreleri kaçırmak hem ceza hem gereksiz maliyet doğurur.
Konusu
7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu uyarınca; Türkiye Cumhuriyeti uyruğunda bulunan şahıslara ait mallar ile Türkiye’de bulunan malların veraset yoluyla veya herhangi bir suretle ivazsız (karşılıksız) olarak bir şahıstan diğer şahsa intikali vergiye tabidir.
Yani hem miras hem bağış bu verginin konusudur.
Beyanname süreleri
Kanunda, ölümün ve mükelleflerin bulunduğu yere göre farklı süreler öngörülmüştür:
Durum
Süre
Ölüm Türkiye’de, mükellefler Türkiye’de
4 ay
Ölüm Türkiye’de, mükellefler yabancı ülkede
6 ay
Ölüm yabancı ülkede, mükellefler Türkiye’de
6 ay
Ölüm yabancı ülkede, mükellefler ölenin bulunduğu ülkede
4 ay
Ölüm yabancı ülkede, mükellefler başka bir yabancı ülkede
8 ay
İvazsız intikallerde (bağış): Malların hukuken iktisap edildiği tarihi izleyen bir ay içinde beyanname verilir.
Ayrıca kanunda, süresinde verilmeyen beyannameler için ek süre öngören düzenlemeler bulunmaktadır.
Beyannameye dahil edilecekler
Ölenin tüm malvarlığı:
- Taşınmazlar
- Taşıtlar
- Banka mevduatı ve menkul kıymetler
- Şirket hisseleri ve ortaklık payları
- Alacaklar
- Ticari işletme
- Değerli eşya
Borçlar ve masraflar: Kanunda öngörülen çerçevede; ölenin borçları, cenaze masrafları ve vergi borçları matrahtan indirilebilir. Bu indirimler sıkça atlanır ve gereksiz vergi ödenmesine yol açar.
İstisnalar
Kanunda öngörülen istisna tutarları bulunmaktadır ve her yıl güncellenir. Başlıcaları:
- Evlatlıklar dahil füruğ ve eşten her birine isabet eden miras hisselerinde belirlenen tutar
- Füruğ bulunmaması hâlinde eşe isabet eden miras hissesinde daha yüksek bir tutar
- İvazsız suretle vaki intikallerde belirlenen tutar
- Para ve mal üzerine düzenlenen yarışma ve çekilişlerde kazanılan ikramiyelerde belirlenen tutar
Bu tutarlar, özellikle küçük tereke değerlerinde verginin hiç doğmamasını sağlar.
Ödeme
Veraset ve intikal vergisi, tahakkukundan itibaren üç yılda, her yıl Mayıs ve Kasım aylarında olmak üzere altı eşit taksitte ödenir.
Bu, diğer vergilere göre oldukça uzun bir ödeme takvimidir ve mirasçılar için önemli bir kolaylıktır.
Beyanname verilmezse
- İdarece tarh (matrah idarece belirlenir)
- Vergi ziyaı cezası
- Usulsüzlük cezası
- Gecikme faizi
Ayrıca pratik bir sonuç: Veraset ve intikal vergisi ilişiği kesilmeden bazı işlemler (tapu devri, banka hesaplarına erişim, araç devri) yapılamaz. Bu, mirasçıları fiilen sıkıştırır.
Mirasçıların yol haritası
1. Veraset ilamı / mirasçılık belgesi alın Sulh hukuk mahkemesinden veya noterden.
2. Terekeyi tespit edin
- Tapu kayıtları
- Trafik tescil kayıtları
- Banka hesapları (bankalardan bilgi talebi)
- Şirket ortaklıkları (ticaret sicili)
- Vergi dairesinden borç sorgusu
3. Aktif-pasif dengesini çıkarın Borçlar malvarlığını aşıyorsa mirasın reddi değerlendirilmelidir. Süre: mirasın açıldığının öğrenilmesinden itibaren üç ay.
4. Beyannameyi süresinde verin
5. Ölenin diğer vergi yükümlülüklerini tamamlayın Ölüm bildirimi, mükellefiyet kapanışı, son dönem beyannameleri.
6. Ödeme takvimini planlayın
Üçüncü madde kritiktir: Mirasın reddi süresi, veraset vergisi beyanname süresinden kısadır. Bu nedenle önce aktif-pasif değerlendirmesi yapılmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Mirası reddettim, beyanname vermem gerekir mi? Mirasın reddi hâlinde mükellefiyet doğmaz; ret kararının ilgili idarelere bildirilmesi gerekir.
Süreyi kaçırdım, ne yapmalıyım? Kanunda öngörülen ek süre imkânı ve pişmanlık hükümleri değerlendirilmelidir. Ayrıca ivedilikle beyanname verilmelidir.
Yurt dışındaki mallar da beyan edilir mi? Türkiye Cumhuriyeti uyruğundaki şahıslara ait mallar bakımından kapsam geniştir; somut durum kanun hükümlerine göre değerlendirilmelidir