Bağış ve Hibede İntikal Vergisi Yükümlülüğü
Ebeveynden çocuğa ev devri, akrabaya para transferi veya bir yakına araç hediye edilmesi gibi işlemler, günlük hayatta doğal görünse de vergi hukuku bakımından ivazsız intikaldir ve kendi rejimine tabidir.
İvazsız intikal nedir?
Bir malın karşılıksız olarak, yani bir bedel ödenmeksizin başka bir kişiye geçmesi ivazsız intikaldir. Bağış, hibe, karşılıksız devir ve benzeri işlemler bu kapsamdadır.
Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu, hem ölüm nedeniyle gerçekleşen intikalleri hem de sağlar arası ivazsız intikalleri vergilendirir. İki durumda uygulanan oran ve istisna tutarları farklıdır.
2026 istisna tutarı: 66.935 TL
İvazsız suretle meydana gelen intikallerde 2026 yılı için 66.935 TL'lik kısım vergiden istisnadır. Bu tutar 2025 yılında 53.339 TL olarak uygulanmaktaydı.
Miras yoluyla intikallerde uygulanan istisna tutarlarının çok altında kalan bu rakam, sağlar arası bağışların daha yüksek oranda vergilendirilmesi sonucunu doğurur. Ayrıca ivazsız intikallerde uygulanan vergi oranları da veraset yoluyla intikallere göre daha yüksektir.
Beyan ve ödeme
İvazsız intikallerde beyanname, malların hukuken iktisap edildiği tarihi takip eden bir ay içinde verilir. Bu süre, veraset yoluyla intikallerdeki dört aylık süreye göre çok daha kısadır ve sıklıkla kaçırılır.
Tahakkuk eden vergi, veraset yoluyla intikallerdeki gibi üç yıla yayılmaz; daha kısa sürede ödenir.
Muafiyet ve istisnalar
Kanun bazı intikalleri kapsam dışında bırakmıştır. Örneğin usul ve füru arasındaki bazı intikaller, örf ve âdete uygun hediyeler, ivazsız intikal sayılmayan devirler ile kamu kurumlarına ve belirli koşulları taşıyan vakıf ve derneklere yapılan bağışlar bakımından özel düzenlemeler bulunmaktadır.
Bu nedenle bağış planlanırken, işlemin kanunda öngörülen istisna kapsamına girip girmediği önceden değerlendirilmelidir.
Satış gibi göstermenin riski
Uygulamada, intikal vergisinden kaçınmak amacıyla bağışın satış gibi gösterildiği sıkça görülür. Bu yaklaşım iki ayrı risk doğurur.
Vergi hukuku bakımından, işlemin gerçek mahiyeti esastır. Bedelin fiilen ödenmediği tespit edilirse işlem ivazsız intikal olarak nitelendirilebilir ve cezalı tarhiyat yapılabilir.
Miras hukuku bakımından ise daha ciddi bir sonuç doğar: satış gibi gösterilen bağışlar, diğer mirasçılar tarafından muris muvazaası iddiasıyla dava konusu edilebilir ve tapu iptal ve tescil kararıyla işlem geçersiz sayılabilir.
Bu nedenle aile içi devirlerde, işlemin gerçek niteliğine uygun biçimde yapılması hem vergisel hem mirasa ilişkin riskleri azaltır.
Planlama önerileri
— Devir öncesinde istisna tutarlarının ve oranların kontrol edilmesi,
— İşlemin bağış mı satış mı olacağının bilinçli belirlenmesi,
— Bedel ödeniyorsa banka kanalıyla ödenmesi ve belgelenmesi,
— Bir aylık beyan süresinin takvimlenmesi,
— Diğer mirasçıların saklı pay haklarının gözetilmesi,
— Yüksek tutarlı devirlerde önceden özelge talep edilmesi.
Sık sorulan sorular
Çocuğuma ev bağışlarsam vergi çıkar mı?
İstisna tutarını aşan kısım üzerinden vergi hesaplanır; işlemin niteliği ve tutarı belirleyicidir.
Banka üzerinden para gönderdim, beyan gerekir mi?
Karşılıksız para transferleri de ivazsız intikal kapsamında değerlendirilebilir; tutar ve niteliğe göre değerlendirme yapılmalıdır.
Vakfa bağış yaptım, indirim var mı?
Belirli koşulları taşıyan kurum ve kuruluşlara yapılan bağışlar bakımından ayrı düzenlemeler bulunmaktadır.
Aile içi taşınmaz devirlerinde vergisel ve mirasa ilişkin riskleri birlikte değerlendirip en uygun yapıyı kurabiliriz.
📞 Adapazarı, Sakarya ve çevre illerde Vergi Hukuku konusunda profesyonel destek almak için Göklüoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçin: www.gokluogluhukuk.com
Av. Tarık GÖKLÜÖĞLU