Ücretsiz İzne Çıkarılma: İşçinin Onayı Şart mı?
İşletmelerin işlerinin azaldığı dönemlerde başvurduğu yollardan biri, işçileri ücretsiz izne çıkarmaktır. Bu uygulama çoğu zaman işçiye bir zorunlulukmuş gibi sunulur; oysa hukuken durum farklıdır ve işçinin onayı belirleyicidir.
Temel kural şudur: ücretsiz izin, işçinin onayı olmadan tek taraflı olarak uygulanamaz. Ücretsiz izin, iş sözleşmesinin askıya alınması anlamına gelir; işçi çalışmaz, işveren de ücret ödemez. Bu, çalışma koşullarında işçi aleyhine esaslı bir değişikliktir ve İş Kanunu m.22 kapsamında değerlendirilir. Buna göre işverenin bu değişikliği yazılı olarak bildirmesi ve işçinin altı işgünü içinde yazılı olarak kabul etmesi gerekir. İşçinin sessiz kalması kabul sayılmaz.
Peki işçi kabul etmezse ne olur? İşçi ücretsiz izni kabul etmediğinde, işveren onu ücretsiz izne çıkaramaz. Bu durumda işveren ya işçiyi çalıştırmaya ve ücretini ödemeye devam eder ya da geçerli bir nedeni varsa iş sözleşmesini fesheder. Ancak bu bir geçerli fesih olduğundan, işçiye kıdem ve ihbar tazminatı ödemek zorundadır.
İşçinin onayı olmadan fiilen ücretsiz izne çıkarılması, yani işçinin işe alınmayıp ücretinin de ödenmemesi, işçi açısından ayrı sonuçlar doğurur. Ücreti ödenmeyen işçi, İş Kanunu m.24/II kapsamında iş sözleşmesini haklı nedenle feshedip kıdem tazminatına hak kazanabilir; ayrıca ücretsiz bırakıldığı döneme ilişkin ücret alacağını da talep edebilir. Bazı hâllerde bu durum, işverenin örtülü feshi olarak da değerlendirilebilir.
İşçinin kendi talebiyle ücretsiz izin kullanması ise tamamen farklı ve geçerli bir durumdur; örneğin doğum sonrası altı aya kadar ücretsiz izin ya da kişisel sebeplerle talep edilip işverence kabul edilen izinler böyledir. Buradaki ayrım, talebin kimden geldiğidir. Bu nedenle işçinin, imzaladığı ücretsiz izin talep formlarını dikkatle okuması ve gerçekte kendi isteği olmayan bir talebi imzalamaması önemlidir.
📞 Adapazarı, Sakarya ve çevre illerde İş Hukuku konusunda profesyonel destek almak için Göklüoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçin: www.gokluogluhukuk.com
Av. Tarık GÖKLÜÖĞLU
