SGK İşten Çıkış Kodları Rehberi: Hangi Kod Ne Anlama Gelir?
İşten ayrılan her çalışan için işveren, Sosyal Güvenlik Kurumu'na bir işten ayrılış bildirgesi verir ve bu bildirgede ayrılış sebebini gösteren bir kod bulunur. Bu kod, kâğıt üzerinde küçük bir ayrıntı gibi görünse de, işçinin kıdem tazminatı ve işsizlik maaşı haklarını doğrudan etkiler.
Kodlar, ayrılışın kimin iradesiyle ve hangi sebeple gerçekleştiğini gösterir. Örneğin belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi (Kod 4), işçinin istifası (Kod 3), belirli süreli sözleşmenin sona ermesi (Kod 5), emeklilik (Kod 8), askerlik, evlilik ve benzeri sebepler ayrı kodlarla bildirilir. Bu kodlar 1'den 50'ye kadar numaralandırılmıştır ve listeye uymayan hâller için 'diğer nedenler' kodu kullanılır.
Kodun neden bu kadar önemli olduğu, sonuçlarına bakıldığında anlaşılır. İşsizlik ödeneğinden yararlanabilmek için işçinin kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalmış olması gerekir; dolayısıyla istifa olarak bildirilen bir çıkışta İŞKUR başvurusu kural olarak reddedilir. Aynı şekilde, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık gerekçesiyle yapılan fesihlerde kıdem ve ihbar tazminatı doğmaz. Yani kod, işçinin hangi haklara başvurabileceğinin ilk göstergesidir.
Burada önemli bir güncelleme vardır. Uzun süre tartışma konusu olan ve tüm ağır fiilleri tek başlık altında toplayan 29 numaralı kod uygulamadan kaldırılmış; yerine, İş Kanunu m.25/II'deki alt bentlere paralel biçimde ayrıştırılmış yeni kodlar (42 ve sonrası) getirilmiştir. Böylece hırsızlık, devamsızlık, sataşma gibi farklı fiiller artık ayrı kodlarla bildirilmektedir. Buna rağmen uygulamada hâlâ 'kod 29' ifadesi yaygın biçimde kullanılmaktadır.
İşçi açısından yapılması gereken, çıkış kodunu mutlaka kontrol etmektir. Bu bilgiye e-Devlet üzerinden işten ayrılış bildirgesi görüntülenerek ulaşılabilir. Kod gerçeği yansıtmıyorsa (örneğin işveren çıkardığı hâlde istifa bildirilmişse), düzeltme talep edilebilir; sonuç alınamazsa feshin gerçek niteliğinin tespiti için hukuki yola başvurulması gerekir. Kodun yanlış olması, hakkın kaybedildiği anlamına gelmez; ancak düzeltilmediği sürece işçinin başvuruları fiilen engellenir.
📞 Adapazarı, Sakarya ve çevre illerde İş Hukuku konusunda profesyonel destek almak için Göklüoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçin: www.gokluogluhukuk.com
Av. Tarık GÖKLÜÖĞLU