Örtülü Sermaye: Ortaktan Alınan Borç Vergi Doğurur mu?
Şirketin nakit ihtiyacını ortaktan borçlanarak karşılaması yaygın bir uygulamadır. Ancak bu borçlanma belirli sınırları aştığında, hukuken borç değil sermaye olarak değerlendirilir ve vergisel sonuçları tamamen değişir.
Kural: üç kat sınırı
Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 12. maddesi uyarınca, kurumların ortaklarından veya ortaklarla ilişkili olan kişilerden doğrudan veya dolaylı olarak temin ederek işletmede kullandıkları borçların, hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte kurumun öz sermayesinin üç katını aşan kısmı, ilgili hesap dönemi için örtülü sermaye sayılır.
Karşılaştırmada dikkate alınacak öz sermaye, kurumun hesap dönemi başındaki öz sermayesidir. Yani yıl içindeki sermaye artırımları, o yılın hesabında dikkate alınmaz.
Ayrıca sınırın hesabında, hesap dönemi içinde herhangi bir tarihteki durum esas alınır. Yıl sonunda borç kapatılmış olsa dahi, yıl içinde sınır aşılmışsa örtülü sermaye doğar.
Kim ortakla ilişkili sayılır?
— Ortağın doğrudan veya dolaylı olarak en az yüzde 10 oranında ortağı olduğu kurumlar,
— Ortağın oy veya kâr payı hakkına ya da hisselerine en az bu oranda sahip olduğu bir kurum,
— Ortağın veya ortakla ilişkili bu kurumların, kurumun sermayesinin, oy veya kâr payı hakkına sahip hisselerinin en az bu oranını elinde bulundurduğu bir kurum.
Bu tanım geniştir; grup şirketleri arasındaki cari hesap ilişkileri de kapsama girebilir. Ayrıca ortakla ilişkili kişilerden alınan banka kredilerinin durumu ayrıca değerlendirilmelidir.
Kapsam dışında kalanlar
Kanun bazı borçlanmaları kapsam dışında bırakmıştır. Kurumların ortaklarının veya ortaklarla ilişkili kişilerin sağladığı gayrinakdî teminatlar karşılığında üçüncü kişilerden yapılan borçlanmalar ile kurumların iştiraklerinin, ortaklarının veya ortaklarla ilişkili kişilerin, banka ve finans kurumlarından ya da sermaye piyasalarından temin ederek aynı şartlarla kısmen veya tamamen kullandırdığı borçlanmalar bu kapsamdadır.
Bu istisnalar, grup finansmanı yapılarında önemli bir planlama alanı oluşturur.
Sonuç: faiz gider yazılamaz
Örtülü sermaye üzerinden hesaplanan faiz, kur farkı ve benzeri giderler, kurum kazancının tespitinde gider olarak kabul edilmez. Yani şirket bu tutarları matrahtan indiremez.
Bundan da önemlisi, bu tutarlar borç veren açısından kâr payı sayılır. Yani ortağın elde ettiği faiz geliri, faiz olarak değil kâr payı olarak vergilendirilir ve buna bağlı stopaj yükümlülüğü doğar.
Düzeltme işlemi, borç veren ve borç alan nezdinde eş zamanlı olarak yapılır. Bu nedenle tespit hâlinde her iki taraf bakımından da tarhiyat gündeme gelir.
Nasıl korunulur?
— Öz sermaye ile ortak borçları arasındaki oranın yıl içinde düzenli olarak izlenmesi,
— Sermaye artırımının, borçlanma öncesinde ve dönem başında yapılması,
— Ortak borcu yerine banka finansmanı veya sermaye koyma seçeneklerinin değerlendirilmesi,
— Borç ilişkisinin sözleşmeyle belgelenmesi ve piyasa koşullarına uygun faiz uygulanması,
— Grup içi finansman yapılarında istisna kapsamına girme imkânının araştırılması.
Sık sorulan sorular
Faizsiz borç verirsem örtülü sermaye olur mu?
Sınırın aşılması hâlinde borç örtülü sermaye sayılabilir; faiz uygulanmaması ayrıca transfer fiyatlandırması bakımından değerlendirilir.
Yıl içinde borcu kapatırsam kurtulur muyum?
Hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte sınırın aşılması yeterlidir.
Ortağa borç verirsem ne olur?
Bu durumda ters yönlü bir ilişki söz konusudur ve adat faizi ile transfer fiyatlandırması hükümleri gündeme gelir.
Ortak cari hesaplarınızın örtülü sermaye sınırını aşıp aşmadığını dönem içinde izlemek, yıl sonunda sürprizle karşılaşmayı önler.
📞 Adapazarı, Sakarya ve çevre illerde Vergi Hukuku konusunda profesyonel destek almak için Göklüoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçin: www.gokluogluhukuk.com
Av. Tarık GÖKLÜÖĞLU