Ödeme Taahhüdünde İşleyecek Faizin Hesaplanması: Yargıtay 12. HD Yaklaşımı
Neden İşleyecek Faiz Gösterilmek Zorundadır?
Ödeme taahhüdünün geçerliliği için Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin aradığı en kritik unsurlardan biri, taahhüt tarihinden son ödeme tarihine kadar işleyecek faizin metinde açıkça gösterilmesidir. Bu eksiklik, Yargıtay tarafından sıklıkla bozma sebebi olarak kullanılmaktadır.
Mantığı şudur: borçlunun "borcumun tamamını ödeyeceğim" iradesi, ancak gelecekteki tüm borç kalemleri açıkça gösterildiğinde geçerli sayılır. Eğer işleyecek faiz hesaplanmamış ve gösterilmemişse, taksitler ödense bile borç tamamen kapanmayacak demektir; bu da borçlu için sürpriz bir ek borç yaratır. Yargıtay, bu durumu "borcun belirsizliği" olarak değerlendirir ve taahhüdü geçersiz sayar.
İşleyecek Faizin Üç Dönemli Yapısı
İcra ve İflas Kanunu uygulamasında faiz kalemlerinin üç ayrı dönemde gösterilmesi gerekir: takip öncesi işlemiş faiz (borç doğum tarihinden takip tarihine kadar), takip tarihinden taahhüt tarihine kadar işleyen faiz, taahhüt tarihinden son ödeme tarihine kadar işleyecek faiz.
Her bir dönem için faiz miktarı ayrı kalem olarak hesaplanmalı, dönem başlangıç ve bitiş tarihleri ile faiz oranı açıkça belirtilmelidir. Sadece "toplam faiz" şeklindeki gösterimler eksik kabul edilir.
Uygulanacak Faiz Oranı
Faiz oranı, alacağın türüne göre değişir. Adi alacaklarda yasal faiz oranı (3095 sayılı Kanun gereği değişkendir), ticari alacaklarda avans faizi (TCMB tarafından dönemsel açıklanır), çek alacaklarında reeskont avans faizi (2026 itibarıyla %39,75), nafaka alacaklarında kanunî oran, vergi alacaklarında ise gecikme faizi uygulanır.
Doğru oranın uygulanmaması da Yargıtay'ın bozma sebepleri arasındadır. Örneğin ticari bir alacakta adi faiz uygulanması veya tersi, taahhüdün geçerliliğini etkiler.
Pratik Hesaplama: Bir Örnek
Örneğin 500.000 TL takip çıkışlı bir çek alacağı için 320 gün vadeli (yaklaşık 11 ay) bir taahhüt düzenleneceğini varsayalım. İşleyecek faiz hesabı şu şekilde yapılır: anapara × faiz oranı × süre / 365. Yani 500.000 × 0,3975 × (320/365) = yaklaşık 174.246 TL.
Bu rakam taahhüt metninde "Taahhüt tarihinden son taksit tarihine kadar işleyecek faiz (320 gün, yıllık %39,75 reeskont avans faizi üzerinden): 174.246,00 TL" şeklinde ayrı bir kalem olarak gösterilmelidir.
Faiz Hesabında Sık Yapılan Hatalar
Uygulamada en sık karşılaşılan hatalar şunlardır: yıllık faiz oranını günlüğe çevirirken 360 yerine 365 (veya tersi) kullanmak; basit faiz yerine bileşik faiz uygulamak; uygulanması gereken oranı yanlış seçmek (adi/ticari/avans); taahhüt tarihi ile son ödeme tarihi arasındaki gün sayısını yanlış hesaplamak; faizden tahsil harcı hesaplamayı unutmak.
Bu hataların her biri, savunma sürecinde "taahhüt geçersiz" iddiasının dayanağı olarak kullanılabilir. Alacaklı vekilleri için faiz hesabını ayrı ayrı kontrol etmek; borçlu vekilleri için ise bu hataları tespit etmek son derece önemlidir.
Yargıtay 12. HD'nin Yaklaşımı
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin son yıllarda istikrar kazanan görüşüne göre, ödeme taahhüdünde işleyecek faizin hesaplanmamış ve gösterilmemiş olması taahhüdü geçersiz kılar ve tazyik hapsi yaptırımı uygulanamaz. Bu görüş, hem alacaklı hem borçlu tarafları açısından son derece kesindir.
Aynı şekilde gösterilmiş olsa bile yanlış hesaplanmış faiz, hesabın belirsizliğini doğurur ve aynı sonuca yol açar. Bu nedenle taahhüt hazırlığı yapan avukatlar, faiz hesabını hesap makinesine veya basit bir Excel formülüne güvenip geçmemeli; tarih, oran ve gün sayısını ayrı ayrı kontrol etmelidir.
Sonuç
İşleyecek faiz, ödeme taahhüdünün belkemiğidir. Hesabın doğru yapılması ve doğru gösterilmesi, taahhüdün geçerliliği ve dolayısıyla alacaklı için tazyik hapsi yaptırımının uygulanabilirliği açısından kritik önemdedir.
Büromuz, icra hukuku uygulamalarında ödeme taahhüdü hazırlığı, faiz hesaplamaları, taahhüt incelemesi ve ihlal halinde savunma süreçleri konularında deneyimli hukuki destek sunmaktadır.
📞 Adapazarı, Sakarya ve çevre illerde icra hukuku konusunda profesyonel destek almak için Göklüoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçin: www.gokluogluhukuk.com
Av. Tarık GÖKLÜÖĞLU
Göklüoğlu Hukuk Bürosu | Sakarya
www.gokluogluhukuk.com