Maaşın Elden Ödenmesi Yasal mı?
Uygulamada yaygın bir düzen vardır: işçinin sigortası asgari ücret üzerinden gösterilir, maaşın bir kısmı bankadan yatırılır, kalanı elden verilir. İşçiye bu genellikle 'ikimiz de kazanırız' diye anlatılır; oysa bu düzenden zararlı çıkan taraf neredeyse her zaman işçidir.
Hukuki durum açıktır: ücretin gerçek tutarının bildirilmemesi ve primlerin gerçek ücret üzerinden yatırılmaması mevzuata aykırıdır. Ayrıca belirli sayıda işçi çalıştıran işyerlerinde ücret, prim, ikramiye ve her türlü istihkakın bankalar aracılığıyla ödenmesi zorunludur. Bu yükümlülüğe uymayan işverenler hakkında idari yaptırımlar uygulanır.
İşçi açısından zararlar çok yönlüdür. Emeklilik aylığı düşük prim üzerinden hesaplanacağı için gelecekteki gelir azalır. İşsizlik ödeneği, düşük gösterilen kazanç üzerinden bağlanır. Rapor alındığında ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği düşer. En önemlisi, işten ayrılırken kıdem ve ihbar tazminatı bordrodaki düşük ücret üzerinden hesaplanmak istenir; bu da yıllara yayılmış ciddi bir kayıp demektir.
Buna karşılık işçi çaresiz değildir. Ücret, her türlü delille ispatlanabilir. Gerçek ücretin bordrodakinden yüksek olduğu; banka hesabına yatan tutarlar ile bordro arasındaki tutarsızlık, elden ödemeye ilişkin not ve mesajlar, birlikte çalışanların tanıklığı ve mahkemenin meslek kuruluşlarından isteyeceği emsal ücret araştırması ile ortaya konabilir. Gerçek ücret tespit edildiğinde, tüm alacaklar bu ücret üzerinden hesaplanır.
Ayrıca primlerin eksik yatırılması, işçiye haklı nedenle fesih imkânı da verir; işçi bu gerekçeyle ayrılıp kıdem tazminatına hak kazanabilir. Geçmiş dönem için ise hizmet tespiti davasıyla gerçek ücretin ve sürelerin kayıtlara işlenmesi istenebilir. Bu nedenle elden ödeme yapılan bir işçinin, her ödemeye ilişkin kaydı (dekont, mesaj, not) titizlikle saklaması büyük önem taşır.
📞 Adapazarı, Sakarya ve çevre illerde İş Hukuku konusunda profesyonel destek almak için Göklüoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçin: www.gokluogluhukuk.com
Av. Tarık GÖKLÜÖĞLU