Komiser İzniyle Doğan Borçlar ve Masa Borcu Statüsü
Konkordato hukukunun en işlevsel ama en az bilinen kuralı budur. Doğru kullanıldığında hem borçlunun tedarik zincirini ayakta tutar hem tedarikçiyi korur.
Kuralın metni
İİK m. 308/c uyarınca (7327 sayılı Kanun’la değişik):
Kredi kurumları tarafından verilen krediler de dâhil olmak üzere geçici mühlet kararından sonra komiserin izniyle akdedilmiş borçlar, adi konkordatoda konkordato şartlarına tabi değildir, temerrüt hâlinde mühlet sırasında dahi icra takibine konu edilebilir ve 206 ncı madde kapsamında rehinli alacaklardan hemen sonra, diğer bütün alacaklardan önce ödenir; malvarlığının terki suretiyle konkordatoda yahut sonraki bir iflâsta 248 inci madde kapsamında masa borcu sayılır.
Dört ayrı koruma
Tek cümlede dört ayrı güvence vardır:
Koruma 1: Konkordato şartlarına tabi değil
Projede öngörülen tenzilat ve vade uygulanmaz. Alacak, sözleşme koşullarına göre tahsil edilir.
Örnek: Proje adi alacaklılara %60 ödeme ve 5 yıl vade öngörüyorsa, komiser izinli bir alacak bundan etkilenmez; %100’ü kendi vadesinde ödenir.
Koruma 2: Mühlet sırasında takip
Genel kural, mühlet süresince takip yasağıdır. Bu alacaklar istisnadır: temerrüt hâlinde mühlet sırasında dahi icra takibine konu edilebilir.
Bu, alacaklının elindeki en güçlü baskı aracıdır ve borçlu için ciddi bir disiplin unsurudur.
Koruma 3: Ödeme önceliği
İİK m. 206 sıralamasında; rehinli alacaklardan hemen sonra, diğer bütün alacaklardan önce ödenir.
Sıralamadaki yeri: 1. Rehinli alacaklar (rehin konusu maldan) 2. Komiser izinli borçlar 3. İİK m. 206/1 imtiyazlı alacaklar (işçi alacakları) 4. Diğer imtiyazlı sıralar 5. Kamu alacakları 6. Adi alacaklar
Yani işçi alacaklarından bile önce gelir.
Koruma 4: Masa borcu statüsü
Malvarlığının terki suretiyle konkordatoda veya sonraki bir iflasta, bu alacaklar İİK m. 248 kapsamında masa borcu sayılır.
Masa borçları, tasfiyede sıra cetveline girmeden, masadan öncelikle ödenir. Bu, iflas riski gerçekleşse dahi alacağın korunması demektir.
Neden var? Ekonomik mantık
Mühlet dönemindeki şirket, faaliyetini sürdürmek için mal, hizmet ve finansmana ihtiyaç duyar. Ancak hiçbir tedarikçi veya banka, alacağının konkordato projesine tabi olacağını bilerek yeni işlem yapmaz.
Bu düzenleme olmasaydı: - Tedarik durur - Üretim durur - Konkordatonun amacı (işletmeyi yaşatmak) gerçekleşemez - Herkes kaybeder
Düzenleme, mühlet dönemindeki işlemleri korumaya alarak bu kısır döngüyü kırar.
Kapsam: sadece banka kredisi değil
Metin “kredi kurumları tarafından verilen krediler de dâhil olmak üzere” der. Bu, kapsamın geniş olduğunu gösterir:
- Mal ve hizmet tedariki — Hammadde, malzeme, hizmet alımı
- Banka kredileri
- Kiralama sözleşmeleri
- Nakliye ve lojistik hizmetleri
- Danışmanlık hizmetleri
- Diğer sözleşmesel borçlar
Ortak şart: komiserin izniyle akdedilmiş olmak.
Tedarikçi için uygulama rehberi
Konkordatolu bir firmaya mal/hizmet satacaksanız:
Adım 1 — Mühlet durumunu teyit edin ilan.gov.tr ve Ticaret Sicili Gazetesi. Geçici mühlet mi, kesin mühlet mi?
Adım 2 — Komiser bilgisine ulaşın İlanda komiser bilgisi yer alır.
Adım 3 — İzin talep edin İşlem öncesi, komiserden yazılı izin isteyin. Talepte: - İşlemin konusu ve tutarı - Teslim ve ödeme koşulları - İşlemin işletmenin faaliyeti için gerekliliği
Adım 4 — İzni yazılı alın ve saklayın Bu belge, ileride alacağınızın statüsünü ispat eder. Sözlü beyan yeterli değildir.
Adım 5 — Kapsamı kontrol edin İzin belirli bir tutar veya işlem için mi verildi? Aşan kısım koruma dışı kalabilir.
Adım 6 — Sözleşmeye atıf koyun Sözleşmede, borcun İİK m. 308/c kapsamında komiser izniyle akdedildiğini belirtin.
Adım 7 — Belge düzenini koruyun Sevk irsaliyesi, teslim tutanağı, fatura, ödeme kayıtları.
Adım 8 — Vadeyi takip edin Temerrüt hâlinde mühlet sırasında dahi takip başlatabilirsiniz. Bu hakkınızı bilin.
Borçlu için uygulama rehberi
1. Her yeni işlem için önceden izin alın Sonradan izin almaya çalışmak, hem işlemi riske atar hem güven kaybı yaratır.
2. Tedarikçilerinize bu rejimi anlatın Bu, uygulamadaki en etkili tedarik zinciri koruma aracıdır. Çoğu tedarikçi bu düzenlemeyi bilmez ve yalnızca “konkordato” kelimesini duyup çalışmayı keser.
Anlatılacaklar: - Mühlet sonrası alacağınız projeye tabi olmaz - Ödemezsem mühlet içinde bile takip edebilirsiniz - Ödeme sıranız çok önde - İflas olsa bile masa borcu sayılır
3. Bu borçları mutlaka vadesinde ödeyin Bu alacaklar korumasızdır. Temerrüt: - Mühlet içinde takip riskini doğurur - Komiser nezdinde güven kaybı yaratır - Tedarik zincirini bitirir
4. İzin yazılarını sistematik arşivleyin
Sık yapılan hatalar
Tedarikçi tarafında: - İzin almadan mal göndermek - Sözlü izinle yetinmek - İzin kapsamını aşan işlem yapmak - Temerrütte takip hakkını kullanmamak
Borçlu tarafında: - Sonradan izin almaya çalışmak - Tedarikçiye bu rejimi anlatmamak - Komiser izinli borçları da geciktirmek - İzin sınırlarını aşan işlem yapmak
Alacaklı olarak alacak ayrımı yapın
Konkordatolu bir firmadan alacağınız varsa, alacaklarınızı iki gruba ayırın ve ayrı ayrı yönetin:
Grup A — Mühlet öncesi alacaklar: Komisere bildirin, projede takip edin, oylamada oy kullanın.
Grup B — Komiser izinli, mühlet sonrası alacaklar: Projeye dahil etmeyin. Vadesinde ödenmezse takip başlatın. Bu alacaklar ayrı bir rejimde.
İki grubun karıştırılması, hem tahsilat kaybına hem hak kaybına yol açar.
Sıkça Sorulan Sorular
İzin belgem yok ama komiser sözlü onay vermişti; korunur muyum? İspat sorunu doğar. Yazılı izin esastır; sonradan teyit almaya çalışın.
İzinli alacağım ödenmedi, ne yapabilirim? Temerrüt hâlinde mühlet sırasında dahi icra takibi başlatabilirsiniz.
Bu alacak için oy kullanabilir miyim? Bu alacaklar konkordato şartlarına tabi olmadığından, projenin oylanmasına ilişkin değerlendirme mühlet öncesi alacaklarınız üzerinden yapılır.