Kira Sözleşmesinde Damga Vergisini Kim Öder?
Kira sözleşmesi imzalanırken damga vergisi neredeyse hiç konuşulmaz. Oysa özellikle işyeri kiralamalarında bu vergi, sözleşme süresi boyunca ödenecek toplam kira üzerinden hesaplandığı için küçümsenmeyecek tutarlara ulaşır.
Konut ve işyeri ayrımı
Damga Vergisi Kanunu'na ekli (2) sayılı tabloda, konut kiralamalarına ilişkin bazı istisnalar öngörülmüştür. Bu nedenle uygulamada konut kira sözleşmeleri bakımından farklı, işyeri kira sözleşmeleri bakımından farklı bir tablo ortaya çıkmaktadır.
İşyeri kira sözleşmeleri, kira bedeli üzerinden nispi damga vergisine tabidir. Konut kiralamalarında ise istisna hükümlerinin kapsamı ve kefalet şerhi bulunup bulunmadığı belirleyici olur.
Bu nedenle sözleşme imzalanmadan önce, taşınmazın kullanım amacına göre yükümlülüğün kontrol edilmesi gerekir.
Matrah: toplam kira bedeli
Damga vergisi matrahı, aylık kira değil sözleşme süresince ödenecek toplam kira bedelidir. Yani aylık 50.000 TL bedelli üç yıllık bir işyeri kira sözleşmesinde matrah, üç yıllık toplam tutar üzerinden hesaplanır.
Kira artış oranı sözleşmede belirlenmişse, artışlar da dikkate alınarak hesaplama yapılır. Süre belirsizse veya uzayan sözleşmelerde durum ayrıca değerlendirilir.
Bu hesap yapıldığında, damga vergisinin sanıldığından çok daha yüksek bir tutar olduğu görülür.
Kefil varsa dikkat
Kira sözleşmesinde kefil bulunması, damga vergisi bakımından ayrı bir sonuç doğurur. Kefalet şerhi içeren sözleşmeler bakımından yapılacak değerlendirme, sözleşmenin niteliğini ve uygulanacak nispeti etkileyebilir.
Bu nedenle kefil eklenmesi kararı verilirken, doğuracağı damga vergisi yükünün de hesaba katılması gerekir.
Kim öder?
Damga vergisinin mükellefi kâğıdı imzalayanlardır; kiraya veren ve kiracı müteselsilen sorumludur. İdare, vergiyi taraflardan herhangi birinden isteyebilir.
Sözleşmeye "damga vergisi kiracıya aittir" gibi bir hüküm konulması, yalnızca taraflar arasında sonuç doğurur. İdare bu hükümle bağlı değildir; ödemeyi yapan taraf diğerine rücu edebilir.
Bu nedenle sözleşmeye açık bir paylaşım hükmü konulması ve ödemenin belgelenmesi, sonraki uyuşmazlıkları önler.
Beyan ve pratik sonuçlar
Sürekli damga vergisi mükellefiyeti bulunanlar beyannameyle, bulunmayanlar ise kâğıdın düzenlendiği tarihi izleyen süre içinde beyanda bulunur.
Beyan edilmemiş bir kira sözleşmesinin damga vergisi, çoğu zaman yıllar sonra bir vergi incelemesinde veya sözleşmenin resmî bir mercie ibraz edilmesiyle gündeme gelir. Bu nedenle özellikle işletmelerin, imzaladıkları kira sözleşmelerini damga vergisi bakımından takip etmesi gerekir.
Ayrıca zamanaşımına uğramış bir kâğıdın hükmünden yeniden yararlanılması hâlinde zamanaşımının yeniden işlemeye başlayacağı kuralı, eski sözleşmelerin dosyaya sunulduğu uyuşmazlıklarda sürpriz sonuçlar doğurabilmektedir.
Sık sorulan sorular
Sözleşmeyi yenilersem yeniden vergi doğar mı?
Yeni bir kâğıt düzenlenmesi hâlinde yeniden vergi doğabilir; süre uzatımının nasıl yapıldığı belirleyicidir.
Noterde yapılan kira sözleşmesinde durum farklı mı?
Noter işlemi, damga vergisi yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; ayrıca noter harçları gündeme gelir.
Sözleşmeyi hiç beyan etmezsem ne olur?
Tespit hâlinde vergi aslı, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile karşılaşılır.
Uzun süreli ve yüksek bedelli kira sözleşmelerinde damga vergisi yükünü önceden hesaplayıp sözleşmeye doğru hükümleri koyabiliriz.
📞 Adapazarı, Sakarya ve çevre illerde Vergi Hukuku konusunda profesyonel destek almak için Göklüoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçin: www.gokluogluhukuk.com
Av. Tarık GÖKLÜÖĞLU