Kıdem Tazminatı ile İhbar Tazminatı Arasındaki Farklar
Kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı, işten ayrılma sürecinde en sık karıştırılan iki kavramdır. İkisi de bir tazminat olsa ve çoğu zaman birlikte gündeme gelse de, dayanakları, şartları ve sonuçları birbirinden tamamen farklıdır. Bu farkları bilmek, hangi hakkın doğduğunu doğru tespit etmek açısından önemlidir.
Amaç bakımından fark açıktır. Kıdem tazminatı, işçinin geçmişte verdiği emeğin, yani işyerinde geçirdiği yılların karşılığıdır. İhbar tazminatı ise geçmişe değil, ani fesihle ortaya çıkan duruma yöneliktir; tarafların yeni bir düzene uyum sağlaması için tanınması gereken sürenin karşılığını ifade eder.
Şartlar bakımından da ayrışırlar. Kıdem tazminatı için en az bir yıllık çalışma ve sözleşmenin kanunda sayılan belirli biçimlerde sona ermesi gerekir. İhbar tazminatında ise kıdem süresi şartı yoktur; belirleyici olan, bildirim sürelerine uyulup uyulmadığıdır.
Kimin ödeyeceği de farklıdır. Kıdem tazminatını yalnızca işveren öder; işçi hiçbir hâlde işverene kıdem tazminatı ödemez. İhbar tazminatı ise iki yönlüdür; bildirim süresine uymayan taraf kim ise (işçi de olabilir, işveren de) karşı tarafa öder.
Hesap ve mali sonuçlar bakımından da ayrılırlar. Her iki tazminat da giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır; ancak kıdemde her yıl için otuz günlük ücret esas alınırken, ihbarda kıdeme göre belirlenen hafta sayısı kullanılır. Kıdem tazminatında devletçe belirlenen bir tavan vardır ve bu kalemden yalnızca damga vergisi kesilir; ihbar tazminatında tavan yoktur ve gelir vergisi ile damga vergisi birlikte kesilir. Faiz yönünden de kıdem tazminatına en yüksek mevduat faizi, ihbar tazminatına yasal faiz uygulanır.
Kısacası, işten ayrılırken 'tazminatımı aldım' demek çoğu zaman eksik bir ifadedir; hangi tazminatın, hangi şartla ve ne kadar doğduğu ayrı ayrı değerlendirilmelidir. İki kalemin karıştırılması, işçinin hak ettiği bir ödemeyi talep etmeyi unutmasına yol açabilir.
📞 Adapazarı, Sakarya ve çevre illerde İş Hukuku konusunda profesyonel destek almak için Göklüoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçin: www.gokluogluhukuk.com
Av. Tarık GÖKLÜÖĞLU
Göklüoğlu Hukuk Bürosu | Sakarya