Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler (KKEG)
Bir harcamanın fiilen yapılmış ve belgelenmiş olması, onun vergi matrahından indirilebileceği anlamına gelmez. Kanun, bazı giderleri açıkça indirim dışı bırakmıştır. İncelemelerde en sık tarhiyat doğuran kalemlerden biri budur.
Kurumlar Vergisi Kanunu m. 11 kapsamı
İndirimi kabul edilmeyen başlıca kalemler:
- Öz sermaye üzerinden hesaplanan veya ödenen faizler
- Örtülü sermaye üzerinden hesaplanan veya ödenen faiz, kur farkları ve benzeri giderler
- Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılan kazançlar
- Her ne şekilde ve ne isimle olursa olsun ayrılan yedek akçeler
- Hesaplanan kurumlar vergisi ile her türlü para cezaları, vergi cezaları, gecikme zamları ve faizler
- Menkul kıymetlerin itibari değerlerinin altında ihracından doğan zararlar ve ihraç giderleri
- Kiralama yoluyla edinilen veya işletmede kayıtlı olan yat, kotra, tekne, sürat teknesi gibi motorlu deniz taşıtları ile uçak, helikopter gibi hava taşıtlarından işletmenin esas faaliyet konusu ile ilgili olmayanların giderleri ve amortismanları
- Sözleşmelerde ceza şartı olarak konulan tazminatlar hariç olmak üzere, kurumun kendisinin, ortaklarının, yöneticilerinin ve çalışanlarının suçlarından doğan tazminat giderleri
- Basın yoluyla işlenen fiillerden veya radyo-televizyon yayınlarından doğacak maddi ve manevi zararlardan dolayı ödenen tazminatlar
- Alkol ve alkollü içkiler ile tütün ve tütün mamullerine ait ilan ve reklam giderleri
Gelir Vergisi Kanunu m. 41 (ticari kazanç)
Şahıs işletmeleri için:
- Teşebbüs sahibinin işletmeden çektiği paralar veya aynen aldığı değerler
- Teşebbüs sahibinin, eşinin ve küçük çocuklarının işletmeden aldıkları aylık, ücret, ikramiye, komisyon ve tazminatlar
- Teşebbüs sahibinin işletmeye koyduğu sermaye için yürütülecek faizler
- İlişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı işlemler
- Her türlü para cezaları ve vergi cezaları ile teşebbüs sahibinin suçlarından doğan tazminatlar
Uygulamada en tartışmalı kalemler
1. Binek otomobil kısıtları Binek otomobillere ilişkin gider, amortisman ve kira bedellerinde kanunda öngörülen tutar ve oran sınırlamaları bulunmaktadır. Bu hadler her yıl güncellenir ve sık atlanır.
2. Finansman gider kısıtlaması Yabancı kaynakları öz kaynaklarını aşan işletmelerde, aşan kısma isabet eden finansman giderlerinin belirli oranının
indirim konusu yapılamamasına ilişkin düzenleme. Kapsam ve oran ilgili düzenlemelerle belirlenir.
3. Bağış ve yardımlar Kanunda öngörülen sınır ve şartlar dışındaki bağışlar.
4. Temsil ve ağırlama giderleri İşle ilgisi kurulamayan harcamalar.
5. Personel harcamaları İşletme faaliyetiyle ilişkilendirilemeyen ödemeler; ortak ve yakınlarına yapılan ödemeler.
6. Belgesiz giderler Belgelendirilemeyen harcamalar.
Savunma noktaları
1. Gider işle ilgili mi? Harcamanın, kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesiyle ilgisi somut olarak kurulmalıdır. Sözleşme, yazışma, proje kayıtları, fayda analizi.
2. Kanunda sayılan kalemlerden mi? KKEG listesi sınırlıdır; kıyas yoluyla genişletilemez. İdare, listede olmayan bir kalemi reddediyorsa hukuki dayanağı sorgulanmalıdır.
3. Hadler doğru uygulanmış mı? Binek otomobil ve bağış sınırları yıl bazında değişir; hangi yılın haddinin uygulandığı kontrol edilmelidir.
4. Dağıtım anahtarı makul mü? Ortak kullanım giderlerinde (araç, telefon, işyeri) uygulanan dağıtım oranı.
5. KDV etkisi KKEG olarak nitelendirilen harcamalara ait KDV’nin indirimi de reddedilir. Bu, ikinci bir tarhiyat kalemi doğurur ve ayrıca değerlendirilmelidir.
6. Ceza yönünden kast KKEG uyuşmazlıkları tipik olarak yorum farkıdır; kastın bulunmadığı vurgulanmalıdır.
Önleyici uygulama
- ☐ Yıl sonunda KKEG listesini kalem kalem gözden geçirin
- ☐ Binek otomobil hadlerini o yılın tebliğine göre kontrol edin
- ☐ Ortak kullanım giderleri için yazılı dağıtım politikası oluşturun
- ☐ Bağışlarda sınır ve belge şartlarını doğrulayın
- ☐ Temsil-ağırlama giderlerinde işle ilgi belgesi tutun
- ☐ Tereddütlü kalemlerde özelge talep edin
Sıkça Sorulan Sorular
KKEG’i beyannamede göstermek zorunda mıyım? Kanunen kabul edilmeyen giderler beyannamede matraha ilave edilir. Gösterilmemesi matrah farkı doğurur.
Ödediğim vergi cezasını gider yazabilir miyim? Hayır. Vergi cezaları, gecikme zamları ve faizleri KKEG’dir.
Şirket aracını özel işlerde de kullanıyorum; ne yapmalıyım? Kısıtlamalar ve dağıtım kuralları çerçevesinde değerlendirilmelidir. Kullanım kayıtları tutulması savunmayı güçlendirir.
indirim konusu yapılamamasına ilişkin düzenleme. Kapsam ve oran ilgili düzenlemelerle belirlenir.
3. Bağış ve yardımlar Kanunda öngörülen sınır ve şartlar dışındaki bağışlar.
4. Temsil ve ağırlama giderleri İşle ilgisi kurulamayan harcamalar.
5. Personel harcamaları İşletme faaliyetiyle ilişkilendirilemeyen ödemeler; ortak ve yakınlarına yapılan ödemeler.
6. Belgesiz giderler Belgelendirilemeyen harcamalar.
Savunma noktaları
1. Gider işle ilgili mi? Harcamanın, kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesiyle ilgisi somut olarak kurulmalıdır. Sözleşme, yazışma, proje kayıtları, fayda analizi.
2. Kanunda sayılan kalemlerden mi? KKEG listesi sınırlıdır; kıyas yoluyla genişletilemez. İdare, listede olmayan bir kalemi reddediyorsa hukuki dayanağı sorgulanmalıdır.
3. Hadler doğru uygulanmış mı? Binek otomobil ve bağış sınırları yıl bazında değişir; hangi yılın haddinin uygulandığı kontrol edilmelidir.
4. Dağıtım anahtarı makul mü? Ortak kullanım giderlerinde (araç, telefon, işyeri) uygulanan dağıtım oranı.
5. KDV etkisi KKEG olarak nitelendirilen harcamalara ait KDV’nin indirimi de reddedilir. Bu, ikinci bir tarhiyat kalemi doğurur ve ayrıca değerlendirilmelidir.
6. Ceza yönünden kast KKEG uyuşmazlıkları tipik olarak yorum farkıdır; kastın bulunmadığı vurgulanmalıdır.
Önleyici uygulama
- ☐ Yıl sonunda KKEG listesini kalem kalem gözden geçirin
- ☐ Binek otomobil hadlerini o yılın tebliğine göre kontrol edin
- ☐ Ortak kullanım giderleri için yazılı dağıtım politikası oluşturun
- ☐ Bağışlarda sınır ve belge şartlarını doğrulayın
- ☐ Temsil-ağırlama giderlerinde işle ilgi belgesi tutun
- ☐ Tereddütlü kalemlerde özelge talep edin
Sıkça Sorulan Sorular
KKEG’i beyannamede göstermek zorunda mıyım? Kanunen kabul edilmeyen giderler beyannamede matraha ilave edilir. Gösterilmemesi matrah farkı doğurur.
Ödediğim vergi cezasını gider yazabilir miyim? Hayır. Vergi cezaları, gecikme zamları ve faizleri KKEG’dir.
Şirket aracını özel işlerde de kullanıyorum; ne yapmalıyım? Kısıtlamalar ve dağıtım kuralları çerçevesinde değerlendirilmelidir. Kullanım kayıtları tutulması savunmayı güçlendirir.