İhbar Tazminatı Nedir, Kimler Hak Kazanır?
İş sözleşmesini sona erdirmek isteyen taraf, kural olarak bunu karşı tarafa önceden bildirmek zorundadır. İşte bu bildirim yükümlülüğüne uyulmadığında devreye giren tutar ihbar tazminatıdır. Amacı, ani bir şekilde işsiz kalan işçinin (ya da işçisiz kalan işverenin) yeni bir düzen kurabilmesi için kendisine zaman tanınmasını sağlamaktır.
İş Kanunu'nun 17. maddesi, çalışma süresine göre bildirim sürelerini belirler. İşi 6 aydan az sürmüş işçi için 2 hafta, 6 ay ile 1,5 yıl arası için 4 hafta, 1,5 yıl ile 3 yıl arası için 6 hafta, 3 yıldan fazla çalışmış işçi için 8 hafta önceden bildirim yapılması gerekir. Bu süreler beklenmeden iş sözleşmesi feshedilirse, feshi yapan taraf karşı tarafa bu sürelere ilişkin ücret tutarında ihbar tazminatı ödemek zorundadır.
İhbar tazminatına kimin hak kazanacağı, feshi kimin ve nasıl yaptığına bağlıdır. İşveren, işçiyi bildirim süresine uymadan çıkarırsa işçiye ihbar tazminatı öder. Tersine, işçi de bildirim süresine uymadan, 'yarın gelmiyorum' diyerek işten ayrılırsa, bu kez işçi işverene ihbar tazminatı borçlu hâle gelir. Önemli bir ayrıntı: ihbar tazminatı, ücretin çıplak hali üzerinden değil, tıpkı kıdemde olduğu gibi giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır.
Burada sık yapılan bir hatayı düzeltmek gerekir. İhbar tazminatı ile kıdem tazminatı birbirinden tamamen farklı haklardır ve şartları da farklıdır. Örneğin haklı nedenle (m.24) istifa eden işçi kıdem tazminatına hak kazanır, ancak ihbar tazminatı alamaz; çünkü ihbar tazminatı haklı sebebe değil, bildirim süresine uymamaya bağlıdır. Aynı şekilde, işveren işçiyi m.25/II uyarınca (örneğin hırsızlık, güveni kötüye kullanma) haklı sebeple çıkarırsa ne kıdem ne de ihbar tazminatı doğar.
İşverenin, bildirim süresi yerine bu süreye ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi derhal sona erdirme hakkı da vardır; buna peşin ödemeli fesih denir. Bu durumda işçi süreyi çalışmaz ama ücretini alır. İhbar tazminatı da, kıdem gibi, 5 yıllık zamanaşımına tabidir.
📞 Adapazarı, Sakarya ve çevre illerde İş Hukuku konusunda profesyonel destek almak için Göklüoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçin: www.gokluogluhukuk.com
Av. Tarık GÖKLÜÖĞLU
Göklüoğlu Hukuk Bürosu | Sakarya