Geçici İş Göremezlik Ödeneği Nasıl Alınır?
Hastalık, iş kazası, meslek hastalığı ya da analık hâllerinde çalışamayan sigortalılara Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödenen tutara geçici iş göremezlik ödeneği denir. Halk arasında 'rapor parası' olarak bilinen bu ödeme, çalışılamayan dönemde gelir kaybını kısmen karşılar.
Ödeneğin şartları hâllere göre değişir. Hastalık hâlinde, iş göremezliğin başladığı tarihten önceki bir yıl içinde belirli bir prim gün sayısının bulunması aranır ve ödenek raporun üçüncü gününden itibaren ödenir; ilk iki gün için ödeme yapılmaz. İş kazası ve meslek hastalığı hâllerinde ise prim gün şartı aranmaz ve bekleme süresi uygulanmaz; ödenek ilk günden itibaren ödenir. Analık hâlinde de belirli prim şartlarıyla ödenek verilir.
Ödeneğin miktarı, sigortalının günlük kazancı üzerinden hesaplanır. Yatarak tedavi ile ayakta tedavi hâllerinde uygulanan oranlar farklıdır; ayakta tedavide oran daha yüksektir. Hesaplama son dönem prime esas kazançlar üzerinden yapıldığından, sigortası düşük gösterilen bir işçi bu dönemde de düşük ödenek alır.
Sürecin işleyişi şöyledir: alınan istirahat raporu sisteme işlenir, işveren de bu döneme ilişkin bildirimini (çalışılmadığına dair bildirim) yapar. Bu bildirim yapılmadığında ödenek ödenmez; uygulamada en sık yaşanan aksaklık budur. Bu nedenle işçinin, raporunu ve ödeme durumunu e-Devlet üzerinden takip etmesi, gecikme hâlinde işverene başvurup bildirimin yapılmasını istemesi gerekir.
İşverenin ücret ödeme yükümlülüğü bakımından ise şu ayrım geçerlidir: işveren, raporlu günler için ücret ödemek zorunda değildir; ancak sözleşme ya da toplu iş sözleşmesiyle, Kurum ödeneği ile maaş arasındaki farkın işverence tamamlanması kararlaştırılmış olabilir. Ayrıca bu dönemde iş sözleşmesi askıda olduğundan işçinin işe gelmemesi devamsızlık sayılmaz. Bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyerek işçinin ödenek almasını engelleyen işverenin, doğan zarardan sorumluluğu gündeme gelebilir.
📞 Adapazarı, Sakarya ve çevre illerde İş Hukuku konusunda profesyonel destek almak için Göklüoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçin: www.gokluogluhukuk.com
Av. Tarık GÖKLÜÖĞLU