Brüt Maaş Net Maaş Farkı ve Bordro Nasıl Okunur?
Çalışanların çoğu maaşını net tutar olarak bilir; ancak iş hukukundaki neredeyse tüm hesaplar brüt ücret üzerinden yapılır. Bu nedenle bordroyu okuyabilmek, hem maaşın doğru ödenip ödenmediğini kontrol etmek hem de tazminat hesabını anlamak için gereklidir.
Brüt ücret, işverenin işçi için beyan ettiği, hiçbir kesinti yapılmamış ham tutardır. Net ücret ise yasal kesintiler düşüldükten sonra işçinin eline geçen tutardır. Brütten nete geçerken yapılan kesintiler şunlardır: SGK primi işçi payı, işsizlik sigortası primi işçi payı, gelir vergisi ve damga vergisi.
Bir bordroda görülmesi gereken temel satırlar bellidir: çalışılan gün sayısı, brüt ücret, varsa fazla mesai, hafta tatili, genel tatil tahakkukları, yol ve yemek yardımı gibi ek ödemeler, ardından kesinti satırları ve en altta net ödenen tutar. Bordroyu okurken en çok dikkat edilmesi gereken nokta, gün sayısının eksik olup olmadığı ve fazla mesai ile tatil çalışmalarının gerçekten tahakkuk ettirilip ettirilmediğidir.
2026 rakamlarıyla somutlaştıralım: brüt asgari ücret 33.030 TL, net karşılığı ise 28.075,50 TL'dir. Aradaki fark, sigorta primleri ve işsizlik sigortası kesintisinden kaynaklanır. Asgari ücret tutarına kadar olan kısım gelir vergisinden ve damga vergisinden istisna olduğu için, asgari ücretli bir çalışandan bu iki vergi kesilmez. Ücreti asgari ücretin üzerinde olan çalışanlarda ise, maaşın asgari ücrete denk gelen kısmı istisnadan yararlanır, aşan kısım vergilendirilir.
Bordroyu kontrol ederken üç şey önemlidir. Birincisi, bordrodaki brüt ücretin gerçekte anlaşılan ücretle uyuşup uyuşmadığı; ikincisi, banka hesabına yatan tutarın bordrodaki net tutarla aynı olup olmadığı; üçüncüsü, fazla mesai ve tatil çalışmalarının bordroda göründüğü hâlde gerçekte ödenip ödenmediğidir. Bu üç kalemde uyuşmazlık varsa, bordronun ihtirazi kayıt konularak imzalanması ve belgelerin saklanması gerekir.
📞 Adapazarı, Sakarya ve çevre illerde İş Hukuku konusunda profesyonel destek almak için Göklüoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçin: www.gokluogluhukuk.com
Av. Tarık GÖKLÜÖĞLU