Asgari Kurumlar Vergisi Uygulaması
7524 sayılı Kanun ile getirilen asgari kurumlar vergisi, indirim ve istisnalardan yoğun yararlanan şirketlerin vergi planlamasını kökten değiştirdi. Bu yazıda mekanizmayı ve pratik sonuçlarını açıklıyorum.
Neden getirildi?
Bazı kurumlar, kanuni indirim ve istisnalardan yararlanarak kayda değer kazanç elde etmelerine rağmen çok düşük veya sıfır kurumlar vergisi ödeyebiliyordu. Asgari kurumlar vergisi, bu duruma bir taban getirmeyi amaçlar.
Yurt içi asgari kurumlar vergisi
7524 sayılı Kanun’la Kurumlar Vergisi Kanunu’na eklenen düzenleme uyarınca; hesaplanan kurumlar vergisi, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancının belirli bir oranından (düzenlemede %10) az olamaz.
Uygulama, 2025 hesap döneminden itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere yürürlüğe girmiştir.
Pratik sonucu
Bir şirket, çeşitli istisna ve indirimler nedeniyle beyan üzerinden çok düşük kurumlar vergisi hesaplasa bile, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kazancın %10’undan az vergi ödeyemez.
Bu, özellikle şu profildeki şirketleri etkiler:
- Yatırım teşvik indirimi kullananlar
- Ar-Ge ve tasarım indiriminden yararlananlar
- İstisna kapsamında kazanç elde edenler (taşınmaz/iştirak satış kazancı istisnaları, serbest bölge, teknopark vb.)
- Geçmiş yıl zararı mahsup edenler
Hesaplamada dikkat edilecekler
Düzenlemede, asgari verginin hesabında dikkate alınmayacak veya indirilecek bazı kalemler öngörülmüştür. Ayrıca ilk kez faaliyete başlayan kurumlar bakımından geçici uygulama bulunmaktadır.
Hesaplamanın teknik ayrıntıları ve kapsam dışı kalemler için güncel kanun metni ve tebliğ düzenlemeleri esas alınmalıdır.
Küresel asgari kurumlar vergisi
Ayrı ve daha dar kapsamlı bir düzenleme olarak, uluslararası standartlara (Pillar Two) uyum kapsamında küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi de mevzuata girmiştir.
Bu düzenleme, belirli konsolide hasılat eşiğini aşan çok uluslu işletme gruplarını kapsar ve efektif vergi oranının belirlenen asgari oranın (%15) altında kalması hâlinde tamamlayıcı vergi öngörür.
İki düzenlemenin karıştırılmaması gerekir:
Yurt içi asgari KV
Küresel asgari KV
Kapsam
Kurumlar vergisi mükellefleri
Belirli eşiği aşan çok uluslu gruplar
Oran
%10
%15 (efektif)
Matrah
İndirim/istisna öncesi kurum kazancı
Nitelikli kazanç, özel hesaplama
Vergi planlamasına etkisi
Asgari kurumlar vergisi, mevcut planlamaları yeniden değerlendirmeyi gerektiriyor:
1. İstisna ve indirimlerin marjinal faydası azaldı Bir istisnadan yararlanmanız, artık vergiyi sıfıra indirmeyebilir. Bu, teşvik odaklı yapıların yeniden hesaplanmasını gerektirir.
2. Zarar mahsubu stratejisi Geçmiş yıl zararlarının hangi dönemde mahsup edileceği planlaması etkilenir.
3. Yatırım kararları Teşvikli yatırımların vergisel getirisi yeniden hesaplanmalıdır.
4. Grup yapısı Kazancın hangi şirkette oluşacağı ve grup içi işlemler yeniden değerlendirilmelidir.
Uyuşmazlık alanları
Yeni bir düzenleme olduğu için uygulamada tartışma beklenen noktalar:
- Asgari vergi matrahının hesabında hangi kalemlerin dikkate alınacağı
- İndirim ve istisnaların kapsam içi/dışı ayrımı
- Geçmiş yıl zararlarının etkisi
- İlk kez faaliyete başlama uygulaması
- Geçici vergi dönemlerindeki uygulama
- Yurt içi ve küresel asgari vergi arasındaki mahsup ilişkisi
Bu alanlarda tarhiyat yapılması hâlinde, düzenlemenin yeni olması ve teknik karmaşıklığı, ceza yönünden kastın bulunmadığı savunmasını güçlendirir.
Yapılması gerekenler
- ☐ Şirketinizin asgari vergi kapsamında olup olmadığını belirleyin
- ☐ İndirim ve istisna kullanımınızı asgari vergi etkisiyle yeniden hesaplayın
- ☐ Geçici vergi dönemlerinde hesaplamayı test edin
- ☐ Çok uluslu grup üyesiyseniz küresel asgari vergi kapsamını değerlendirin
- ☐ Tereddütlü kalemlerde özelge talebini düşünün
- ☐ Mevzuat değişikliklerini yakından takip edin
Sıkça Sorulan Sorular
Zarar ettim, yine de asgari vergi öder miyim? Hesaplama, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancı üzerinden yapılır. Gerçek bir zarar durumunda matrah oluşmayabilir; ancak hesabın düzenlemeye göre yapılması gerekir.
Teknopark kazancım var, asgari vergi etkiler mi? İstisna kazançların asgari vergi hesabındaki durumu, düzenlemenin kapsam hükümlerine göre belirlenir. Güncel metin kontrol edilmelidir.
Bu vergi kalıcı mı? Düzenleme kanunla getirilmiştir; değişiklikler için mevzuat takip edilmelidir.