Vergi mahkemeleri, adli yargı mahkemelerine kıyasla bilirkişiye çok daha seyrek başvurur. Bunun sebebi, uyuşmazlıkların ağırlıklı olarak hukuki nitelendirme sorunu içermesidir. Yine de bazı dosya türlerinde bilirkişi incelemesi sonucu değiştirebilecek tek yoldur.
Hangi dosyalarda bilirkişiye gidilir?
— Matrah ve vergi tutarının hesaplanmasında ihtilaf bulunan dosyalar,
— Randıman, fire, kapasite ve imalat oranlarına dayalı re'sen tarhiyatlar,
— Maliyet ve stok analizinin yapılması gereken inceleme raporları,
— Emsal kira bedeli, emsal bedel ve rayiç değer tartışmaları,
— Değerleme ve amortisman uyuşmazlıkları,
— İnşaat işlerinde hakediş ve maliyet dağılımı sorunları.
Buna karşılık "bu fatura sahte midir" sorusu hukuki bir değerlendirme gerektirdiği için, mahkemeler bunu bilirkişiye bırakmaktan kaçınır. Bilirkişiden istenebilecek olan, faturaya konu işlemin mükellefin defter ve belgelerinde nasıl kayıtlandığı ve mal akışının kayıtlarla uyumlu olup olmadığıdır.
Talep nasıl edilmeli?
Bilirkişi talebi soyut biçimde "bilirkişi incelemesi yapılmasını talep ederiz" şeklinde yazıldığında çoğunlukla reddedilir. Etkili bir talep, bilirkişiye sorulacak soruları da içerir. Örneğin: "Davacının 2023 yılı imalat kayıtlarına göre kullandığı hammadde miktarı ile beyan edilen üretim miktarı arasında tutarsızlık bulunup bulunmadığının tespiti" gibi somut sorular yöneltilmelidir.
Ayrıca incelemenin hangi belgeler üzerinden yapılacağı da belirtilmelidir: yasal defterler, e-fatura kayıtları, stok hareket raporları, banka ekstreleri gibi.
Rapora itiraz
Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilir ve itiraz için süre verilir. İtiraz dilekçesinde raporun hangi noktada eksik, çelişkili veya hatalı olduğu somut olarak gösterilmelidir. "Rapora itiraz ediyoruz" cümlesi hiçbir sonuç doğurmaz.
Rapordaki hesaplama hatalarının rakamlarla ortaya konması, mahkemeyi ek rapor almaya veya yeni bilirkişi görevlendirmeye ikna eden en güçlü yaklaşımdır. Uygulamada, hesap tablosunun karşı hesaplamayla birlikte sunulması oldukça etkilidir.
Rapor mahkemeyi bağlar mı?
Hayır. Bilirkişi raporu takdiri bir delildir; mahkeme raporla bağlı değildir ve gerekçesini göstererek rapordan ayrılabilir. Bilirkişinin hukuki nitelendirme yapması ise usule aykırıdır. Rapor, "bu tarhiyat hukuka aykırıdır" gibi bir sonuç içeriyorsa, bu kısım dikkate alınmaz.
Masraf
Bilirkişi ücreti, talep eden tarafça yatırılır. Dava kazanılırsa bu tutar yargılama giderleri kapsamında karşı taraftan tahsil edilir. Bilirkişi ücretinin yatırılmaması hâlinde inceleme yapılmaz ve dosya mevcut hâliyle karara çıkar.
Sık sorulan sorular
Mahkeme bilirkişi talebimi reddederse ne yapabilirim?
Bu husus istinaf sebebi olarak ileri sürülebilir; eksik incelemeyle karar verildiği iddia edilebilir.
Kendi hazırlattığım uzman raporunu sunabilir miyim?
Evet, özel uzman görüşü olarak dosyaya sunulabilir. Bağlayıcı değildir ancak mahkemeyi bilirkişi incelemesine yönlendirmede etkili olur.
Keşif yapılabilir mi?
Taşınmazın niteliği veya işletmenin fiili durumunun tespiti gerekiyorsa keşif talep edilebilir.
Hesaplama ve randıman esaslı bir tarhiyatla karşı karşıyaysanız, bilirkişi sorularını doğru kurgulamak davanın yönünü değiştirebilir.
📞 Adapazarı, Sakarya ve çevre illerde Vergi Hukuku konusunda profesyonel destek almak için Göklüoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçin: www.gokluogluhukuk.com
Av. Tarık GÖKLÜÖĞLU