Performans Düşüklüğü Gerekçesiyle İşten Çıkarma Geçerli mi?
İşverenlerin sıkça başvurduğu fesih gerekçelerinden biri performans düşüklüğüdür. 'Verimin yetersiz' denilerek yapılan bu fesihler geçerli olabilir; ancak işverenin yalnızca bu cümleyi söylemesi yeterli değildir. Performansa dayalı feshin geçerli sayılması için belirli koşulların yerine getirilmiş olması gerekir.
Performans düşüklüğü, İş Kanunu kapsamında işçinin yetersizliğinden kaynaklanan geçerli bir fesih sebebi olabilir. Ancak burada belirleyici olan, iddianın objektif ve somut biçimde ortaya konmasıdır. İşverenin, işçiden beklenen performans ölçütlerini önceden belirlemiş olması, işçinin performansını bu ölçütlere göre değerlendirmesi ve düşüklüğün süreklilik taşıdığını verilerle gösterebilmesi beklenir. Soyut, ölçülemeyen ve keyfî bir 'beğenmedim' değerlendirmesi geçerli fesih oluşturmaz.
Yargıtay'ın aradığı bir diğer unsur, işçiye performansını düzeltme fırsatı verilmiş olmasıdır. İşçi, performansının yetersiz bulunduğu konusunda uyarılmalı, kendisine durumu düzeltmesi için makul bir süre tanınmalıdır. Ayrıca fesih, son çare olmalıdır; işçinin başka bir pozisyonda değerlendirilmesi mümkünse, doğrudan çıkarma yoluna gidilmesi geçerliliği zayıflatır. Bu, iş hukukunda feshin son çare (ultima ratio) olması ilkesi olarak adlandırılır.
Performans gerekçesiyle yapılan fesih bir geçerli fesih olduğundan, işçiye kıdem ve ihbar tazminatı ödenmesi gerekir. Yani performans düşüklüğü, tazminatsız çıkarma sebebi değildir; sadece feshe geçerli bir zemin oluşturup oluşturmadığı tartışılır.
İş güvencesi kapsamındaki bir işçi (işyerinde en az 30 işçi ve en az 6 aylık kıdem) performans gerekçesiyle çıkarıldığında işe iade davası açabilir. Bu davada feshin geçerli bir performans düşüklüğüne dayandığını ispat yükü işverendedir. İşveren, objektif ölçütler, performans değerlendirme kayıtları ve yapılan uyarıları sunamazsa, fesih geçersiz sayılır ve işçinin işe iadesine karar verilir. Bu nedenle, performans bahanesiyle yapılan birçok fesih, mahkemede geçerli kabul edilmez.
📞 Adapazarı, Sakarya ve çevre illerde İş Hukuku konusunda profesyonel destek almak için Göklüoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçin: www.gokluogluhukuk.com
Av. Tarık GÖKLÜÖĞLU
Göklüoğlu Hukuk Bürosu | Sakarya