Ön Projede Ödeme Planı Nasıl Kurgulanır?
Konkordato ön projesinin kalbi ödeme planıdır. Mahkeme, komiser ve alacaklılar bu tabloya bakarak karar verir. Teknik olarak doğru ama stratejik olarak zayıf kurgulanmış bir plan, projeyi baştan bitirebilir.
Planın taşıması gereken bilgiler
Ödeme planında yer alması gereken asgari unsurlar:
- Alacaklı grupları ve her grubun tanımı
- Her grup için ödeme oranı (tenzilat varsa indirim oranı)
- Ödemesiz dönem (varsa) ve gerekçesi
- Taksit sayısı, tutarı ve tarihleri
- Ödemelerin kaynağı (faaliyet geliri, varlık satışı, sermaye artırımı, üçüncü kişi katkısı)
- Teminat veya güvence mekanizması (varsa)
- Faiz uygulanıp uygulanmayacağı
Alacaklı gruplandırması: ilk ve en kritik adım
Ödeme planı, tek bir oran üzerinden kurulmaz. Kanun bazı alacakları özel rejime tabi tutar ve bu ayrım yapılmadan hazırlanan planlar tasdik aşamasında çöker.
Grup
Rejim
İİK m. 206/1 imtiyazlı alacaklar (işçi alacakları)
Tam ödenmesinin teminat altına alınması tasdik şartıdır (alacaklı açıkça vazgeçmedikçe)
Rehinli alacaklar
Rehnin kıymetini karşılayan miktar özel rejime tabi; ayrıca İİK m. 308/h yapılandırma yolu
6183 s. K. kapsamındaki kamu alacakları
İİK m. 308/c’deki bağlayıcılık kuralı bakımından özel hüküm
Komiser izniyle mühlet içinde doğan borçlar
Konkordato şartlarına tabi değildir; temerrütte mühlet sırasında dahi takip edilebilir
Adi alacaklar
Tenzilat ve vade esas olarak bu grupta uygulanır
Pratik sonuç: Tenzilat kaldıracınız esas olarak adi alacaklılar üzerinde çalışır. Toplam borcun büyük kısmı rehinli, imtiyazlı veya kamu alacağıysa, projenin manevra alanı dardır — bunu baştan görmek gerekir.
Ödemesiz dönem: az ve gerekçeli
Ödemesiz dönem (grace period), şirkete nefes aldırmak için konur. Ancak uzun tutulması iki risk doğurur:
- Alacaklı güveni — “Bu şirket hiç ödeme yapmadan iki yıl geçirecek” algısı oy kaybettirir
- Tasdik riski — Faizsiz uzun vade ve uzun ödemesiz dönem, yargı uygulamasında “kaynaklarla orantısızlık” gerekçesiyle reddedilebilmektedir
Öneri: Ödemesiz dönemi mümkün olduğunca kısa tutun ve nakit akışı projeksiyonuyla gerekçelendirin. Sembolik dahi olsa erken bir ödeme, projenin ciddiyetini gösterir.
Taksit yapısı: baştan ağır, sonda hafif
Uygulamada iki yapı görülür:
Zayıf yapı (artan ödeme): İlk yıllar düşük, son yıllar yüksek taksit. Sorun: “Şirket bugün ödeyemediğini beşinci yılda nasıl ödeyecek?” sorusunu doğurur. İnandırıcılık düşüktür ve fesih riski yüksektir.
Güçlü yapı (öne yüklü): Ödemelerin önemli kısmı ilk yıllarda. Avantajı: Alacaklıda güven yaratır, reel değer kaybını sınırlar, tasdik ölçütünü destekler.
Elbette bu, nakit akışınızın izin verdiği ölçüde mümkündür. Ancak plan kurgulanırken tercih öne yüklü yapıdan yana olmalıdır.
Kaynak gösterimi: her taksitin karşılığı olmalı
Planın en çok sorgulanan kısmı budur. “Şu tarihte şu kadar ödeyeceğim” demek yetmez; o paranın nereden geleceği gösterilmelidir.
Her taksit için kaynak eşleştirmesi yapın:
Dönem
Taksit
Kaynak
1. yıl
X TL
Faaliyet nakit akışı + faaliyet dışı taşınmaz satışı
2. yıl
Y TL
Faaliyet nakit akışı + sermaye artırımı
3-5. yıl
Z TL
Faaliyet nakit akışı
Varlık satışı öngörülüyorsa; hangi varlık, tahmini değeri, satış takvimi ve değerleme dayanağı belirtilmelidir.
Faiz meselesi
Mühlet süresince adi alacaklara kural olarak faiz işlemez; rehinli alacaklarda durum farklıdır.
Tasdik sonrası dönem için projede faiz öngörülüp öngörülmeyeceği ayrıca düzenlenir. Uzun vadeli ve faizsiz bir plan, alacaklı için reel değer kaybı anlamına gelir ve orantılılık itirazına açıktır. Bu nedenle uzun vadeli planlarda faiz veya endeksleme mekanizması değerlendirilmelidir.
Teminat ve güvence mekanizmaları
Projeye eklenebilecek güvenceler, kabul oranını ciddi biçimde artırır:
- İpotek veya rehin tesisi
- Üçüncü kişi kefaleti (ortak, grup şirketi)
- Banka teminat mektubu
- Emanet (escrow) hesabı — Belirli tahsilatların doğrudan alacaklılara aktarılması
- Varlık satış taahhüdü — Belirli varlığın satılıp hasılatın dağıtılacağı taahhüdü
- Ödeme aksatılırsa devreye girecek mekanizma
İşçi alacakları bakımından teminat, zaten tasdik şartıdır.
Tasdik riskini artıran beş hata
- Uzun ödemesiz dönem — “İlk iki yıl ödeme yok”
- Faizsiz çok uzun vade — Gizli tenzilat etkisi
- Sona yığılmış ödemeler — İnandırıcılık kaybı
- Kaynağı gösterilmemiş taksitler — “Nereden ödeyeceksin?”
- Faaliyet dışı varlığın planda hiç yer almaması — “Neden satmıyorsun?”
Beşinci madde özellikle önemlidir: Satılabilir bir varlık projede görünmüyorsa, mahkeme kaynakların tam kullanılmadığı sonucuna varabilir.
Kritik alacaklılarla ön müzakere
Ödeme planı masa başında kurulup doğrudan sunulmamalıdır. Nisapta belirleyici olacak alacaklılarla başvurudan önce görüşülmesi, en yüksek getirili hazırlık adımıdır.
Bu görüşmelerde: - Planın ana hatlarını paylaşın - Kabul edilebilir eşiklerini öğrenin - Teminat taleplerini dinleyin - Planı bu geri bildirimlerle revize edin
Alacaklının müzakereye dahil edildiği projeler, kendisine dayatılan projelerden çok daha yüksek oranda kabul görür.
Sıkça Sorulan Sorular
Plan sonradan değiştirilebilir mi? Evet. Ön proje, komiser ve alacaklılarla müzakere edilerek revize edilir; nihai hâli oylamaya sunulur.
Tüm adi alacaklılara aynı oranı uygulamak zorunda mıyım? Eşit konumdaki alacaklılara farklı muamele itiraz konusu olur. Farklılaştırma yapılacaksa gerekçelendirilmelidir.
Vade en fazla ne kadar olabilir? Kanunda sabit üst sınır yoktur; ancak vade uzadıkça orantılılık itirazı güçlenir.