İşçilik Alacaklarında Zamanaşımı: Hangi Alacak Kaç Yılda Düşer?
Hak aramada en sık yaşanan kayıplardan biri, zamanaşımı süresinin kaçırılmasıdır. İşçi haklı olabilir, alacağı gerçek olabilir; ancak süresinde talep etmezse alacak zamanaşımına uğrar ve karşı taraf bu def'iyi ileri sürdüğünde mahkeme talebi reddeder. Bu yüzden işçilik alacaklarında hangi sürelerin geçerli olduğunu bilmek kritik önemdedir.
İşçilik alacaklarının büyük çoğunluğu için zamanaşımı süresi 5 yıldır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile yapılan düzenleme sonrasında kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı ve iş sözleşmesinin eşit davranma ilkesine aykırı sona erdirilmesinden kaynaklanan tazminatlar 5 yıllık zamanaşımına tabidir. Aynı şekilde yıllık izin ücreti de iş ilişkisinin sona ermesinden itibaren 5 yıl içinde istenebilir.
Ücret niteliğindeki alacaklarda da süre 5 yıldır. Buna aylık ücret alacakları, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, prim ve ikramiye gibi ücret ekleri dahildir. Burada önemli olan, sürenin geriye dönük işlemesidir: dava açıldığında, o tarihten geriye doğru yalnızca son 5 yılın ücret alacakları istenebilir; daha eski döneme ait alacaklar zamanaşımına uğramış sayılır.
Zamanaşımının ne zaman işlemeye başladığı da alacağa göre değişir. Kıdem ve ihbar tazminatında süre, iş sözleşmesinin feshedildiği tarihten başlar. Yıllık izin ücretinde, iş ilişkisinin sona erdiği tarihten itibaren işler. Ücret ve fazla mesai gibi alacaklarda ise her bir alacak, muaccel olduğu (ödenmesi gerektiği) tarihten itibaren ayrı ayrı zamanaşımına tabidir.
Zamanaşımını kesen ya da durduran sebepler de vardır. Örneğin dava açılması, icra takibi başlatılması, borçlunun borcu ikrar etmesi (kısmi ödeme yapması gibi) zamanaşımını keser ve süre yeniden işlemeye başlar. Zorunlu arabuluculuğa başvurulması da zamanaşımını durdurur.
Pratik sonuç şudur: işten ayrıldıktan sonra hakkınızı aramayı yıllarca ertelemek, alacağınızın bir kısmını ya da tamamını kaybetmenize yol açabilir. Özellikle uzun yıllar birikmiş fazla mesai ve tatil ücretleriniz varsa, 5 yıllık sürenin geriye dönük işlediğini unutmamak ve gecikmeden harekete geçmek belirleyicidir.
📞 Adapazarı, Sakarya ve çevre illerde İş Hukuku konusunda profesyonel destek almak için Göklüoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçin: www.gokluogluhukuk.com
Av. Tarık GÖKLÜÖĞLU
Göklüoğlu Hukuk Bürosu | Sakarya