Geçerli Fesih ile Haklı Fesih Arasındaki Fark Nedir?
İş hukukunda işten çıkarma denince akla tek bir kavram gelir; oysa kanun, işverenin feshini iki ayrı kategoride düzenler: geçerli fesih ve haklı fesih. Aralarındaki fark, hem feshin gerekçesinin ağırlığında hem de doğurduğu sonuçlarda kendini gösterir ve işçinin hangi haklara sahip olacağını doğrudan belirler.
Geçerli fesih, İş Kanunu m.18'de düzenlenir ve iş güvencesi kapsamındaki işçiler için geçerlidir. Burada feshin, işçinin yetersizliğinden (örneğin verim düşüklüğü), davranışlarından (sık sık geç gelme gibi) ya da işletmenin gereklerinden (ekonomik nedenler, yeniden yapılanma) kaynaklanan makul bir sebebe dayanması gerekir. Geçerli fesihte işveren, bildirim sürelerine uyarak ya da bunların ücretini peşin ödeyerek sözleşmeyi sona erdirir; işçiye kıdem ve ihbar tazminatı öder. İşçi, feshin geçerli bir sebebe dayanmadığını düşünüyorsa işe iade davası açabilir.
Haklı fesih ise çok daha ağır bir sebebe dayanır ve İş Kanunu m.25'te sayılan, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık gibi hâlleri kapsar. Örneğin işçinin hırsızlık yapması, işverene veya çalışma arkadaşlarına sataşması, güveni kötüye kullanması gibi durumlar haklı fesih sebebidir. Haklı fesihte işveren bildirim süresi tanımadan derhal sözleşmeyi sona erdirebilir ve m.25/II kapsamındaki bu hâllerde işçiye kıdem ve ihbar tazminatı ödemez.
Aradaki temel ayrımı şöyle özetleyebiliriz: geçerli fesih daha hafif sebeplere dayanır, bildirimli yapılır ve tazminat hakkı doğurur; haklı fesih ise ağır bir kusura dayanır, derhal yapılır ve belirli hâllerde tazminat hakkını ortadan kaldırır. Bu nedenle işverenin feshi 'haklı sebep' olarak nitelemesi, işçinin tazminatsız kalması anlamına gelebilir.
Ancak unutulmamalıdır ki feshin haklı olduğunu ispat yükü işverene aittir. İşveren, ileri sürdüğü ağır sebebi somut delillerle kanıtlayamazsa, fesih haklı olmaktan çıkar ve işçinin tazminat hakları yeniden gündeme gelir. Bu yüzden 'haklı sebeple çıkarıldım' denilen birçok dosyada, gerçekte işverenin elinde yeterli delil bulunmadığı ortaya çıkar.
📞 Adapazarı, Sakarya ve çevre illerde İş Hukuku konusunda profesyonel destek almak için Göklüoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçin: www.gokluogluhukuk.com
Av. Tarık GÖKLÜÖĞLU
Göklüoğlu Hukuk Bürosu | Sakarya