Engelli Aracını Beş Yıl Dolmadan Satmak: ÖTV ve Ceza
Engelli araç istisnasının en çok sorun yaratan kuralı, aracın belirli bir süre elde tutulması zorunluluğudur. Bu kural bilinmeden yapılan satışlar, ciddi tutarlarda vergi borcu doğurur.
Kural: beş yıl
Özel Tüketim Vergisi Kanunu uyarınca, istisnadan yararlanılarak iktisap edilen aracın ilk iktisap tarihinden itibaren beş yıl geçmeden, istisnadan yararlanamayan kişilere devredilmesi hâlinde, adına kayıt ve tescil işlemi yapılandan alınmayan vergi tahsil edilir.
Tahsil edilecek tutar, aracın ilk iktisabındaki matrah üzerinden hesaplanan ÖTV'dir. Bu tutara ayrıca gecikme faizi eklenir.
Sürenin başlangıcı, aracın tesliminden değil ilk iktisap tarihinden itibaren hesaplanır.
Devir yapılabilecek kişiler
Aracın beş yıl dolmadan devri, her hâlde vergi doğurmaz. İstisnadan yararlanabilecek durumdaki bir başka engelli bireye devir yapılması hâlinde vergi aranmaz. Bu, uygulamada gözden kaçan önemli bir imkândır.
Devir alacak kişinin de istisna şartlarını taşıdığının belgelenmesi ve işlemin ilgili vergi dairesine bildirilmesi gerekir.
Vergi doğurmayan diğer hâller
— Aracın veraset yoluyla mirasçılara intikali,
— Aracın hurdaya çıkarılması ve ilgili mevzuata uygun biçimde kayıttan düşürülmesi,
— Aracın kaza sonucu pert olması ve bu durumun belgelenmesi,
— Kanunda öngörülen diğer istisnai hâller.
Bu durumlarda alınmayan verginin tahsili gündeme gelmez; ancak işlemin usulüne uygun biçimde belgelenmesi ve bildirilmesi gerekir. Belgelenmediği takdirde idare, normal bir devir gibi işlem yapabilmektedir.
Mirasçılar bakımından
Engelli aracının mirasçılara intikali vergi doğurmaz. Ancak mirasçıların bu aracı üçüncü kişilere devretmesi hâlinde, beş yıllık sürenin dolup dolmadığı önem kazanır.
Bu nedenle miras yoluyla engelli araç edinen mirasçıların, satış öncesinde aracın ilk iktisap tarihini ve süre durumunu kontrol etmesi gerekir. Aksi hâlde, hiç yararlanmadıkları bir istisnanın vergisiyle karşılaşabilirler.
Süre dolduktan sonra
Beş yıllık süre dolduktan sonra araç serbestçe devredilebilir; alınmayan vergi aranmaz. Bu, istisnadan yararlanan kişiler için önemli bir planlama unsurudur.
Ayrıca araç satıldıktan sonra yeniden istisnalı araç alınabilmesi bakımından da süre koşulları bulunmaktadır; yeni alım planlanıyorsa bu husus önceden değerlendirilmelidir.
Vergi istenirse ne yapılabilir?
İdare tarafından alınmayan verginin tahsili yoluna gidilmişse, öncelikle devrin gerçekten vergi doğuran bir devir olup olmadığı incelenmelidir. Devir istisnadan yararlanabilecek bir kişiye yapılmışsa veya hurda ya da veraset gibi bir hâl söz konusuysa, bu durumun belgelenmesiyle işlem iptal edilebilir.
Ayrıca hesaplanan matrahın ve gecikme faizinin doğruluğu da denetlenmelidir. İhbarname tebliğ edilmişse otuz gün içinde dava, uzlaşma veya indirim yollarından biri seçilmelidir.
Sık sorulan sorular
Aracı eşime devredebilir miyim?
Devralanın istisna şartlarını taşıyıp taşımadığı belirleyicidir; taşımıyorsa vergi doğar.
Araç çalındı, vergi öder miyim?
Çalınma ve pert gibi hâllerin belgelenmesi durumunda değerlendirme farklılık gösterir; ilgili vergi dairesine başvurulmalıdır.
Beş yıl ne zaman dolar?
Süre, aracın ilk iktisap tarihinden itibaren hesaplanır; ruhsat üzerindeki tescil tarihi kontrol edilmelidir.
Engelli aracınızı devretmeden önce süre ve devralan kontrolü yapılması, beklenmedik bir vergi borcunu önler.
📞 Adapazarı, Sakarya ve çevre illerde Vergi Hukuku konusunda profesyonel destek almak için Göklüoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçin: www.gokluogluhukuk.com
Av. Tarık GÖKLÜÖĞLU