Disiplin Cezası Verilen İşçinin Hakları
Birçok işyerinde uyarı, kınama, ücret kesme ya da geçici işten uzaklaştırma gibi disiplin cezaları uygulanır. İşçilerin çoğu bu cezaları kabullenmek zorunda olduğunu düşünür; oysa disiplin yetkisinin hukuki sınırları vardır ve işçinin itiraz imkânı bulunur.
İşverenin disiplin cezası verebilmesi için, bunun bir dayanağının olması gerekir. Ceza uygulanacak fiiller ve karşılığındaki yaptırımlar, iş sözleşmesinde, işyeri iç yönetmeliğinde ya da toplu iş sözleşmesinde önceden belirlenmiş olmalıdır. Önceden düzenlenmemiş bir fiil için sonradan ceza uygulanması, cezaların önceden belirliliği ilkesine aykırıdır.
İkinci sınır ölçülülüktür. Verilen ceza, işlenen fiilin ağırlığıyla orantılı olmalıdır. Küçük bir kusura ağır bir yaptırım uygulanması, disiplin yetkisinin kötüye kullanılması sayılabilir. Ayrıca aynı fiil nedeniyle işçiye birden fazla ceza verilemez; bir fiil için hem ücret kesme cezası uygulanıp hem de aynı fiil gerekçesiyle fesih yapılması tartışmalıdır.
Üçüncü sınır eşit davranma ilkesidir. Aynı fiili işleyen iki işçiden birine ceza verilip diğerine verilmemesi, işverenin eşit davranma borcuna aykırılık oluşturur ve işçi lehine sonuç doğurabilir. Ayrıca ücret kesme cezası bakımından İş Kanunu m.38'deki katı sınır geçerlidir: kesinti bir ayda iki gündeliği aşamaz ve işçiye sebebiyle birlikte derhal bildirilmelidir.
İşçinin bu durumda yapabilecekleri bellidir. Öncelikle, kabul etmediği bir tutanağı imzalamak zorunda değildir; imzalamak durumunda kalırsa ihtirazi kayıt düşmelidir. Cezaya karşı yazılı itirazını işverene sunmalı ve bir örneğini saklamalıdır. Toplu iş sözleşmesi kapsamındaki işyerlerinde disiplin kuruluna başvuru imkânı bulunabilir. Haksız uygulanan bir ücret kesintisi ise ücret alacağı olarak talep edilebilir. Disiplin cezalarının sistematik biçimde ve baskı aracı olarak kullanılması hâlinde ise, koşullara göre mobbing tartışması ve işçinin haklı nedenle fesih hakkı gündeme gelebilir.
📞 Adapazarı, Sakarya ve çevre illerde İş Hukuku konusunda profesyonel destek almak için Göklüoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçin: www.gokluogluhukuk.com
Av. Tarık GÖKLÜÖĞLU