Defter ve Belge İbraz Etmeme Suçu
Vergi müfettişinin istediği defterleri teslim etmemek, çoğu mükellefin sandığı gibi yalnızca idari bir eksiklik değildir. Kanun bunu gizleme sayar ve hapis cezası öngörür.
Suçun tanımı
Vergi Usul Kanunu'nun 359/a-2 maddesi uyarınca, varlığı noter tasdik kayıtları veya sair suretlerle sabit olduğu hâlde, inceleme sırasında vergi incelemesine yetkili kimselere defter ve belgelerin ibraz edilmemesi gizleme sayılır ve on sekiz aydan beş yıla kadar hapis cezasını gerektirir.
Dikkat edilmesi gereken ilk unsur şudur: defterin varlığının sabit olması gerekir. Hiç tasdik ettirilmemiş ve varlığı ispatlanamayan bir defterin ibraz edilmemesi gizleme sayılmaz; bu durumda farklı bir usulsüzlük gündeme gelir.
Usulüne uygun ibraz yazısı şartı
Suçun oluşabilmesi için, mükelleften usulüne uygun biçimde defter ve belge istenmiş olması gerekir. Bu noktada şu kontroller yapılmalıdır:
— İbraz yazısı yetkili kişi tarafından mı düzenlenmiş?
— Yazı, mükellefin bilinen adresine usulüne uygun tebliğ edilmiş mi?
— Verilen süre on beş günden az mı?
— Hangi defter ve belgelerin istendiği açıkça belirtilmiş mi?
— İbraz yeri ve şekli gösterilmiş mi?
Bu unsurlardan birindeki eksiklik, suçun unsurlarının oluşmadığı savunmasının dayanağını oluşturur. Uygulamada usulsüz tebliğ edilmiş ibraz yazılarına dayanan çok sayıda dosya bulunmaktadır.
Mücbir sebep savunması
Defterlerin yangın, su baskını, deprem, hırsızlık gibi iradesi dışındaki bir sebeple zayi olması hâlinde gizleme kastından söz edilemez. Ancak bu savunmanın kabul görmesi için belgelendirilmesi gerekir:
— İtfaiye raporu, hasar tespit tutanağı veya afet kaydı,
— Hırsızlık hâlinde karakol tutanağı ve soruşturma evrakı,
— Ticaret mahkemesinden alınan zayi belgesi,
— Olayın gerçekleştiği tarihe ilişkin haber, fotoğraf ve tanık beyanları.
Zayi belgesi başvurusunun, olayın öğrenilmesinden itibaren kanunda öngörülen süre içinde yapılması gerekir. Sonradan alınan belgeler, kastın bulunmadığını göstermede daha zayıf kalır.
Muhasebecide kalan defterler
Defterlerin eski mali müşavirde kalması, mükellefi ibraz yükümlülüğünden kurtarmaz. Ancak bu durumda kastın bulunmadığını göstermek mümkündür. Bunun için ibraz süresi içinde vergi dairesine yazılı bildirim yapılmalı, mali müşavire noter ihtarnamesi gönderilmeli ve gerekirse yargı yoluna başvurulmalıdır. Bu adımların belgelenmesi, savunmanın merkezinde yer alır.
Vergi boyutu ayrıca ağırdır
Gizleme suçunun yanı sıra, defter ve belgelerin ibraz edilmemesi KDV indirimlerinin reddine ve re'sen tarhiyata yol açar. Böylece hem hapis cezası riski hem yüksek tutarlı cezalı tarhiyat aynı anda gündeme gelir. Bu nedenle ibraz yazısına verilecek cevabın, her iki boyut düşünülerek hazırlanması gerekir.
Sık sorulan sorular
Defterleri sonradan buldum, suç ortadan kalkar mı?
İbraz süresi içinde sunulmamış olması esastır; ancak dosyaya sonradan sunulması ve kastın bulunmadığının ortaya konması savunmada değerlendirilir.
Elektronik defterde gizleme suçu olur mu?
Beratları alınmış e-defter dosyalarının ibraz edilmemesi de aynı kapsamda değerlendirilebilmektedir.
Şirket ortağı olarak ben mi sorumluyum?
Sorumluluk, defterleri ibraz etmekle yükümlü ve fiili yönetim yetkisi bulunan kişiye aittir.
İbraz yazısı aldıysanız, cevabın hem vergi hem ceza sonuçları düşünülerek verilmesi gerekir. Süre dolmadan birlikte planlayalım.
📞 Adapazarı, Sakarya ve çevre illerde Vergi Hukuku konusunda profesyonel destek almak için Göklüoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçin: www.gokluogluhukuk.com
Av. Tarık GÖKLÜÖĞLU