Asgari Ücret Zammı Sözleşmeli Ücrete Nasıl Yansır?
Her yıl asgari ücret açıklandığında, ücreti asgari ücretin üzerinde olan çalışanlar arasında aynı soru dolaşır: bu zam bana da yansır mı? Cevap, çoğu kişinin beklediği kadar net değildir ve iş sözleşmesinin içeriğine bağlıdır.
Temel kural şudur: asgari ücret, adı üstünde bir alt sınırdır. Zam açıklandığında, ücreti bu yeni tutarın altında kalan tüm çalışanların ücreti kendiliğinden asgari ücret düzeyine yükseltilmek zorundadır. Bu noktada tartışma yoktur.
Ücreti zaten asgari ücretin üzerinde olan çalışanlarda ise durum farklıdır. Kanun, bu çalışanlara asgari ücret artışı oranında otomatik bir zam yapılmasını zorunlu kılmaz. Yani maaşı asgari ücretin iki katı olan bir işçinin ücreti, asgari ücret arttı diye kendiliğinden aynı oranda artmaz. Bu durum uygulamada ücret dengesinin sıkışmasına yol açar.
Ancak burada işçi lehine iki önemli istisna vardır. Birincisi sözleşme hükmüdür: iş sözleşmesinde 'ücret her yıl asgari ücret artış oranında yükseltilir' ya da 'ücret asgari ücretin iki katıdır' gibi bir düzenleme varsa, işveren buna uymak zorundadır. Böyle bir maddede ücret asgari ücrete endekslenmiş olur ve artış otomatik biçimde yansır. İkincisi işyeri uygulamasıdır: işveren yıllardır düzenli olarak tüm çalışanlara asgari ücret oranında zam yapıyorsa, bu durum işyeri uygulaması hâline gelmiş sayılabilir ve işçi lehine bağlayıcılık kazanabilir.
Bir noktayı da hatırlatmak gerekir: işveren, asgari ücret artışını gerekçe göstererek işçinin mevcut ücretini düşüremez ya da yan haklarını (yol, yemek, prim) tek taraflı olarak kaldıramaz. Bu tür değişiklikler çalışma koşullarında esaslı değişiklik sayılır ve işçinin altı işgünü içinde yazılı kabulü olmadan geçerli olmaz. Kabul edilmeyen bir ücret indirimi, işçiye ücret farkı talebi ve haklı fesih imkânı doğurabilir.
📞 Adapazarı, Sakarya ve çevre illerde İş Hukuku konusunda profesyonel destek almak için Göklüoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçin: www.gokluogluhukuk.com
Av. Tarık GÖKLÜÖĞLU